ПЛОСКІЯ МЕТАЛІЧНЫЯ ПАДВЕСКІ-«КОНІКІ»: РАСПАЎСЮДЖАННЕ І СЕМАНТЫКА
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Анатацыя
Разглядаюцца пытанні распаўсюджання і семантыкі адной з разнавіднасцяў плоскіх зааморфных падвесак-амулетаў, якая ў археалагічнай літаратуры атрымала назву «конікаў» і якая досыць шырока трапляецца ў раннесярэднявечных курганных пахаваннях і на паселішчах Падзвіння. Такія падвескі сустракаюцца ў жаночых пахаваннях ХІ – першай паловы ХІІ стагоддзя, у асноўным у арэале крывічоў, а таксама на тэрыторыі Латвіі. Знаходкі амулетаў-«конікаў» у асноўным характэрныя для тых курганных могільнікаў, дзе сустракаюцца пахаванні з усходняй арыентыроўкай, найбольш уласцівай для славянізаваных балтаў. Згаданы тып падвесак шэраг даследчыкаў лічаць не толькі «конікамі», але і выявамі рысяў, гепардаў, сабачак, грыфонаў. Аўтар абгрунтоўвае, што на самой справе гэта былі схематычныя выявы куніц, з улікам таго, што ў фальклоры і павер‟ях славян куніца надзяляецца жаночай шлюбнай, эратычнай і ткацкай сімволікай.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Гэты твор даступны па ліцэнзіі Creative Commons «Attribution» («Атрыбуцыя») 4.0 Сусветная.
Бібліяграфічныя спасылкі
Валодзіна, Т. Семантыка рэчаў у духоўнай спадчыне беларусаў / Т. Валодзіна. – Мінск: Тэхналогія, 1999. – 167 с.
Успенская, А.В. Нагрудные и поясные привески / А.В. Успенская // Очерки по истории русской деревни Х – ХІІІ вв.: тр. Гос. ист. музея; под ред. акад. Б.А. Рыбакова. – М.: Изд-во “Советская Россия”, 1967. – Вып. 43. – С. 88 – 133.
Рябинин, Е.А. Зооморфные украшения Древней Руси Х – XIV вв. / Е.А. Рябинин. – Л.: Наука, Ленингр. отд-ние, 1981. – САИ, Е1-60. – 123 с.
Рябинин, Е.А. Языческие привески-амулеты древней Руси / Е.А. Рябинин // Древности славян и Руси; отв. ред. д-р ист. наук Б.А. Тимощук. – М.: Наука, 1988. – С. 55 – 63.
Рябинин, Е.А. Финно-угорские племена в составе Древней Руси. К истории славяно-финских этно-культурных связей. Историко-археологические очерки / Е.А. Рябинин. – СПб., Изд-во С.-Петерб. ун-та, 1997. – 260 с.
Latvijas PSR arheologija. – Rīga: Zinātne,1974. – 374 lpp, 80 tab.
Lībieši senatnē. The Livs in Antiquity. –Rīga,2001. – 53 lpp. – Teksta autori: J. Ciglis, S. Zirne, I. Žeiere.
Urbanavičius, V. Archeologiniai tyrimai / V. Urbanavičius, S. Urbanavičienė // Lietuvos archeologija. 6. Obelių kapinynas. Monografija. – Vilnius: Mokslas, 1988. – P. 9 – 63.
Рыбаков, Б.А. Русское прикладное искусство Х – ХІІІ вв. / Б.А. Рыбаков. – М.: Аврора, 1971. – 128 с.
Сапунов, Б.В. Семантика зооморфной подвески ХІ в. из кургана у д. Калихновщина / Б. В. Сапунов // Археологический сборник Государственного Эрмитажа. 24. – Л., 1983. – С. 111 – 116.
Макаров, Н.А. Колонизация северных окраин Древней Руси в XI – XIII вв. По материалам археологических памятников на волоках Белозерья и Поонежья / Н.А. Макаров. – М.: Научно-исслед. центр «Скрипторий», 1997. – 386 с.
Семянчук, Г. Исследования археологического комплекса Дрысвяты в 2001 году / Г. Семянчук // Badania archeologiczne w Polsce północno-wschodniej і na zachodniej Białorusi w latach 2000 – 2001. Materiały z konferencji, Białystоk 6 – 7 grudnia 2001 roku; redakcja tomu: M. Karczewska, M. Karczewski. – Białystok, 2002. – С. 303 – 310.
Гура, А.В. Символика животных в славянской народной традиции / А.В. Гура. – М.: Изд-во “Индрик”, 1997. – 912 с.
Гура, А. В. Куница / А. В. Гура // Славянские древности. Этнолингвистический словарь; под ред. Н.И. Толстого. Т. 3. К (Круг) – П. (Перепелка). – М.: Междунар. отношения, 2004. – С. 46 – 47.
Фацеева, С. Сімволіка вясельнай паэзіі. Жывѐльны свет / С. Фацеева // Роднае слова. – 1999. – № 9 (141). – С. 50 – 57.
Gloger, Z. Encyklopedia staropolska ilustrowana. Ze wstępem Juliana Krzyżanowskiego. III / Z. Gloger. – Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978. – 350 s.
Иллич-Свитыч, В.М. Опыт сравнения ностратических языков. Введение. Сравнительный словарь. В-К. – Изд. второе, испр. / В.М. Иллич-Свитыч. – М.: УРСС, 2003. – 408 с.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 5. К-Л / уклад. В.У. Мартынаў, І.І. Лучыц-Федарэц; рэд. В.У. Мартынаў. – Мінск: Навука і тэхніка, 1989. – 320 с.
Топоров, В.Н. Прусский язык. Словарь. І-К / В.Н. Топоров; ответств. ред. В. В. Иванов. – М.: Наука, 1980. – 384 с.
Седов, В.В. Амулеты-коньки из древнерусских курганов / В.В. Седов // Славяне и Русь; ред. кол.: Е.И. Крупнов (отв. ред.) [и др.]. – М.: Наука, 1968. – С. 151 – 157.
Зайкоўскі, Э.М. Яшчэ раз да пытання пра падвескі з выявай галавы буйной рагатай жывѐлы / Э.М. Зайкоўскі // ГАЗ. Вып. 23. – Ін-т гісторыі НАН Беларусі; рэд. кал.: А.А. Каваленя (гал. рэд.) [і інш.]. –Мінск, 2007. – С. 167 – 177.
Дучыц, Л.У. Браслаўскае Паазер‟е ў ІХ – XIV стст. Гістарычна-археалагічны нарыс / Л.У. Дучыц; пад рэд. Г.В. Штыхава. – Мінск: Навука і тэхніка, 1991. – 120 с.
Седов, В.В. Славяне Верхнего Поднепровья и Подвинья / В.В. Седов // МИА. – М., 1970. – № 163. –196 с.
Jaskanis, D. O kilku przedmiotach obcej proweniencji na wschodnim Mazowszu wczesnego średniowiecza / D. Jaskanis // Swiatowit. Rocznik Instytutu archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Nowa seria. T. I (XLII). Fascykul B. Archeologia pradziejowa i średniowieczna. Archeologia Polski. – Warszawa, 1999. – S. 81 – 88.
Jonaitis R. Tyrinėjimai Rotušės aikštėje ir jos prieigose / R. Jonaitis // Archeologiniai tyrinėjimai Lietuvoje 2006 metais. – Redakcinė koegija: G. Zabiela (vyr. redaktorius) ir kit. – Vilnius: Lietuvos archeologijos draugija, 2007. – P. 365 – 368.
Голубева, Л.А. Амулеты / Л. А. Голубева // Древняя Pусь. Быт и культура. – Археология; отв. ред. тома Б.А. Колчин, Т.И. Макарова. – М.: Наука, 1997. – С. 153 – 165.