КУЛЬТУРА ПАМЯТИ БЕЛОРУСОВ В НАЧАЛЕ ХХ в.: МЕМОРИАЛЬНЫЙ ЛАНДШАФТ

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

С. В. ГРУНТОВ

Аннотация

Статья даёт обзор состояния белорусского мемориального ландшафта в начале ХХ в. и основных тенденций его развития до 1917 г. Эти тенденции оказывали существенное влияние на культуру памяти белорусов не только в своё время, но и на протяжении всего ХХ в. В первой части рассматривается быстрый рост историзации жилого пространства городов и местечек с помощью памятников политическим деятелям и историческим событиям. Вторая часть посвящена рассмотрению придорожных крестов и часовен как мемориальных объектов. В третьей части рассматриваются основные тенденции развития белорусских кладбищ, которые оказывали влияние на культуру памяти: распространение эпитафий на деревянных памятниках, рост популярности памятников из бетона, активное строительство новых часовен-усыпальниц и склепов, появление моды на использование фотографии в декоре памятников.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Как цитировать
(1)
ГРУНТОВ, С. В. КУЛЬТУРА ПАМЯТИ БЕЛОРУСОВ В НАЧАЛЕ ХХ в.: МЕМОРИАЛЬНЫЙ ЛАНДШАФТ. Вестник Полоцкого государственного университета. Серия А. Гуманитарные науки 2022, 65, 11-17.
Раздел
Исторические науки
Биография автора

С. В. ГРУНТОВ, Центр исследований белорусской культуры, языка и литературы НАН Беларуси, Минск

кандидат исторических наук

Библиографические ссылки

Musil, R. Posthumous Papers of a Living Author / R. Musil. – London : Penguin Books, 1995. – 179 p.

Kałamajska-Seed, M. Katedra w Grodnie / М. Kałamajska-Seed // Kościóły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa trockiego. – Kraków : Międzynarodowy centrun kultury w Krakowie, 2015. – T. 2. – 228 s.

Kałamajska-Seed, M. Kościół rektoralny p.w. Przemienienia Pańskiego (dawna fara) i dom zakonny SS. Nazaretanek p.w. Chrystusa Króla / M. Kałamajska-Seed // Kościóły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa nowogródzkiego. – Kraków : Międzynarodowy centrun kultury w Krakowie, 2017. – T.5. – S. 15–68.

Габрусь, Т.В. Мураваныя харалы: сакральная архітэктура беларускага барока / Т.В. Габрусь. – Мінск : “Ураджай”, 2001. – 287 с.

Інеўская, Э. Калоны Славы ў гонар Канстытуцыі 3 Траўня: каталог / Эльжбета Інеўска. – Мінск : Галіяфы, 2019. – 83 с.

Сокол, К.Г. Монументальные памятники Российской империи: каталог / К.Г. Сокол. – М. : Вагриус Плюс, 2006. – 429 с.

Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі (НГАБ). – Ф. 299, Воп. 5, Спр. 1164. Аб узвядзенні ў г. Мазыр калоны ў памяць імператара Аляксандара ІІІ. (1895).

Открытие и освящение в г. Минске памятника Императору Александру ІІ // Минские епархиальные ведомости. Часть неоффициальная. – №2/1901. – С. 34–36.

Лукашевич, А.М. Памятники и памятные места 1812 года в Беларуси / А.М. Лукашевич. – Минск : Харвест, 2012. – 287 с.

НГАБ. – Ф. 295, Воп. 1, Спр. 8253. Аб узвядзенні помніка Аляксандру ІІ у Мазыры. (1913-14).

НГАБ. – Ф. 136, Воп. 1, Спр. 37635. Справа па распараджэнню епіскапа Мітрафана аб вытлумачэнні духавенствам прыхаджанам неабходнасці шанавання мясцовых святых Кірыла і Лаўрэнція Тураўскіх, пакутніка Гаўрыіла і інш. (1913).

НГАБ. – Ф. 295, Воп. 1, Спр. 8259. Аб стварэнні камітэту па сборы ахвяраванняў на помнік епіскапу Тураўскаму ў м. Тураў (1913 – 16).

Раманюк, М. Беларускія народныя крыжы / Міхась Раманюк. – Вільнюс : Наша Ніва, Дзяніс Раманюк, 2000. – 221 с.

НГАБ. – Ф. 299, Воп. 5, Спр. 1165. Аб пастаўленні калоны пры дарозе памешчыкам маёнтку Ануфрава Эдуардам Наркевічам-Йодка. (1895–96).

НГАБ. – Ф. 136, Воп. 1, Спр. 38351. Справа па рапарту святара Прылепскай царквы Мінскага пав. І. Пашына аб узбуджэнні хадайніцтва пра знос статуі Яна Хрысціцеля, якая разбураецца, на зямлі памешчыка Папова і пабудове на гэтым месцы капліцы. (1914).

Гайдучик, В.Н. Дубовые колоды на полесских некрополях: к вопросу об ареале бытования традиции / В.Н. Гайдучик // Таинственная Беларусь V : материалы конференции, Минск, 2 февраля 2019 г. / Уфоком. – Минск : Регистр, 2019. – С. 38–103.

Лабачэўская, В.А. Вясковыя могілкі: зрубныя надмагіллі (па матэрыялах усходніх раёнаў Віцебскай вобласці і Магілёўскага Падняпроўя Беларусі) / В.А. Лабачэўская // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых даследаванняў: зб. навук. прац рэсп. навук.-практ. семінара, Полацк, 20–21 ліст. 2008 г. – Наваполацк : ПДУ, 2009. – С. 195–204.

Грунтоў, С.У. Драўляныя імітацыі каменных помнікаў на каталіцкіх могілках Гродзеншчыны канца XIX ― сярэдзіны XX ст. / Грунтоў С.У. // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі. – 2017. – Вып. 22. – С. 289–295.

Шымелевіч, Г.Г. Капліца-пахавальня Святаполк-Мірскіх у Міры – помнік архітэктуры гістарызму пачатку XX ст. / Г.Г. Шымлевіч // Мірскі замак як культурна-гістарычны феномен XV–XX стагоддзяў: новыя даследаванні : матэрыялы навук.-практ. канф. – Мінск : ТАА “Белпрынт”, 2004. – С. 186–189.

Lewkowska, A. Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo wileńskie na obszarze Republiki Białoruś / A. Lewkowska, J. Lewkowski, W. Walczak. – Warszawa : Wydawn. DiG, 2007. – 512 s.