THE JEWELRY FROM THE TERRITORY OF ANCIENT POLOTSK (Х – ХVІІ CENTURIES)
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
In this article the author shows main conclusions about the study of the jewelry that were found on the territory of Polotsk during Х – ХVІІ centuries. The author refers these products to 2 chronological groups – the end of Х – ХІІІ/XIV centuries and XIV – XVII centuries. Among these jewelry there are products that were made under the influence of other ethnic technological traditions, imported products, and the jewelry of local production.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Магалінскі, І.У. Ювелірнае ўпрыгажэнне / І.У. Магалінскі // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. Т. 2: Л – Я; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. – С. 442.
Наркевіч, Н.І. Скроневыя ўпрыгажэнні жанчын Беларусі X – XIV стст. / Н.І. Наркевіч // БГЧ. – 2010. – № 12. – С. 26 – 33.
Агапова, А.С. О способах ношения височных колец / А.С. Агапова, Т.Г. Сарачева // Российская археология. – 1997. – № 1. – С. 99 – 108.
Сабурова, М.А. Женский головной убор у славян (по материалам Вологодской экспедиции) / М.А. Сабурова // Советская археология. – 1974. – № 2. – С. 85 – 97.
Спицын, А.А. Расселение древнерусских племен по археологическим данным / А.А. Спицын // Журнал М-во народ. просвещения. – СПб.: Тип. “В.С. Балашев и Ко”, 1899. – С. 301 – 340.
Арциховский, А.В. Курганы вятичей / А.В. Арциховский. – М.: Изд-во РАНИОН, 1930. – 202 с.
Левашева, В.П. Височные кольца / В.П. Левашева // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 207 – 247.
Тарасаў, С.В. Полацк IX – XVII стст.: Гісторыя і тапаграфія. – Мінск: Беларус. навука, 1998. – 183 с.
Седова, М.В. Украшения из меди и сплавов / М.В. Седова // Древняя Русь. Быт и культура. – М.: Наука, 1997. – С. 63 – 78.
Рябцева, С.С. Древнерусский ювелирный убор (основные тенденции формирования) / С.С. Рябцева. – СПб: Нестор-История, 2005. – 384 с.
Седов, В.В. Водь / В.В. Седов // Финно-угры и балты в эпоху средневековья. – М.: Наука, 1987. – С. 34 – 42.
Седов, В.В. Этнический состав населения северо-западных земель Великого Новгорода (IX – XIV вв.) / В.В. Седов // Советская археология. – 1953. – Т. XVIII. – С. 120 – 229.
Седова, М.В. Ювелирные изделия Древнего Новгорода (X – XV вв.) / М.В. Седова. – М.: Наука, 1981. – 194 с.
Кольчатов, В.А. Височные кольца Водской земли / А.В. Кольчатов // Новое в археологии СССР и Финляндии. – Л.: Наука, 1984. – С. 167 – 176.
Штыхов, Г.В. Древний Полоцк IX – XIII вв. / Г.В. Штыхов. – Минск: Наука и техника, 1975. – 136 с.
Равдина, Т.В. Типология и хронология лопастных височных колец / Т.В. Равдина // Славяне и Русь. – М.: Наука, 1968. – С. 136 – 142.
Дучыц, Л.У. Касцюм жыхароў Беларусі X – XIII стст. (паводле археалагічных звестак) / Л.У. Дучыц. – Мінск: Навука і тэхніка, 1995. – 80 с.
Козлова, А.В. Металлические украшения и предметы быта восточной традиции X – XV веков из раскопок в Пскове / А.В. Козлова // Археология и история Пскова и Псковской земли. – Псков: Ин-т археологии РАН, 2007. – С. 125 – 143. 19. Svetikas, Е. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės christianizacija XIV a. pab. – XV a.: archeologiniai radiniai su krikščioniškais simboliais. T. 1 / E. Svetikas. – Vilnius: Diemedžio leidykla, 2009. – 659 p.
Дучыц, Л.У. Завушніцы / Л.У. Дучыц // Археалогія Беларусі: энцыкл.: у 2 т. Т. 1. А – К; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. – С. 347 – 348.
Чараўко, В.У. Праблема датавання познесярэднявечных грунтовых пахаванняў на курганна-жальнічным могільніку каля в. Бірулі Докшыцкага раѐна (па матэрыялах даследаванняў 2011 г.) / В.У. Чараўко // Полацкі музейны штогоднік: зб. навук. арт. за 2011 г.) / уклад. Т.А. Джумантаева, І.П. Воднева, С.В. Нікалаева. – Полацк: НПГКМЗ, 2012. – С. 356 – 362.
Голубева, Л.А. Амулеты / Л.А. Голубева // Древняя Русь. Быт и культура. – М.: Наука, 1997. – С. 153 – 166.
Покровская, Л.В. Ювелирные украшения Людина конца: систематизация и топография / Л.В. Покровская // Новгородские археологические чтения-3. – Великий Новгород: Новгор. гос. объед. музей-заповедник, 2011. – С. 255 – 269.
Даркевич, В.П. Древняя столица Рязанской земли: XI – XIII вв. / В.П. Даркевич, Г.В. Борисевич. – М.: Кругъ, 1995. – 448 с.
Алексеев, Л.В. Полоцкая земля (очерк истории Северной Белоруссии) в IX – XIII вв. / Л.В. Алексеев. – М.: Наука, 1966. – 296 с.
Корзухина, Г.Ф. Русские клады IX – XIII вв. / Г.Ф. Корзухина. – М.-Л.: Акад. наук СССР, 1954. – 157 с.
Пінчук, Н.С. Раслінны, зааморфны і антрапаморфны матывы ў дэкоры металічных упрыгажэнняў Х – ХІІІ стст. на беларускіх землях / Н.С. Пінчук // БГЧ. – 2010. – № 9. – С. 31 – 37.
Бубенько, Т.С. Средневековый Витебск: Посад – Нижний замок (X – первая половина XIV в.) / Т.С. Бубенько. – Витебск: ВГУ им. П.М. Машерова, 2004. – 276 с.
Лавыш, К.А. Художественные связи средневекового Полоцка со странами восточно-византийского мира / К.А. Лавыш // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі: матэрыялы V міжнар. навук. канф., Полацк, 24 – 25 кастр. 2007 г. – Полацк: НПГКМЗ, 2009. – С. 103 – 111.
Хвощинская, Н.В. Об этнической атрибуции подвесок с изображением головок быка / Н.В. Хвощинская // Славяне, финно-угры, скандинавы, волжские булгары. – СПб.: ИПК “Вести”, 2000. – С. 246 – 253.
Дучыц, Л.У. Падвескі / Л.У. Дучыц, Э.М. Зайкоўскі // Археалогія Беларусі: энцыкл.: у 2 т. Т. 2: Л – Я; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. – С. 153 – 154.
Зайкоўскі, Э.М. Яшчэ раз да пытання пра падвескі з выявай галавы буйной рагатай жывѐлы / Э.М. Зайкоўскі // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Мінск: Ін-т гісторыі НАН Беларусі, 2008. – Вып. 23. – С. 168 – 178.
Успенская, А.В. Нагрудные и поясные привески / А.В. Успенская // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 88 – 132.
Томашевич, И.В. Языческие привески в виде миниатюрных хозяйственно-бытовых предметов с территории Беларуси / И.В. Томашевич // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск: Беларус. навука, 2008. – Вып. 15. – С. 287 – 289.
Поветкин, В.И. Бубенчики-звонцы в древнем Новгороде (применение, способы производства, типология и хронология) / В.И. Поветкин // Российская археология. – 2009. – № 2. – С. 79 – 92.
Мальм, В.А. Привески-бубенчики / В.А. Мальм, М.В. Фехнер // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 133 – 148.
Дучыц, Л.У. Маскавічы / Л.У. Дучыц // Полоцкий летописец. – 1993. – № 1(20). – С. 13 – 18.
Зверуго, Я.Г. Древний Волковыск (X – XIV вв.) / Я.Г. Зверуго. – Мінск: Наука и техника, 1975. – 144 с.
Покровская, Л.В. Финно-угорские украшения в Новгороде XIII века / Л.В. Покровская // Русь в XIII веке: Древности тѐмного времени; отв. ред. Н.А. Макаров, А.В. Чернецов. – М.: Наука, 2003. – С. 304 – 314.
Покровская, Л.В. Украшения с Людина конца (Находки Троицкого раскопа) / Л.В. Покровская // Родина. – 2009. – № 9. – С. 75 – 78.
Покровская, Л.В. Новгородские одежные булавки (X – XIII вв.) / Л.В. Покровская // Историческая археология. Традиции и перспективы (к 80-летию со дня рождения Д.А. Авдусина). – М.: Памятники исторической мысли, 1998. – С. 175 – 181.
Башков, А.А. Христианские древности Беларуси конца Х – XIV вв. (предметы христианского культа индивидуального использования) / А.А. Башков. – Минск: И.П. Логвинов, 2011. – 194 с.
Мусин, А.Е. Христианизация Новгородской земли в IX – XIV вв. Погребальный обряд и христианские древности / А.Е. Мусин. – СПб.: Центр “Петербургское Востоковедение”, 2002. – 272 с.
Седов, В.В. Эсты / В.В. Седов // Финно-угры и балты в эпоху средневековья. – М.: Наука, 1987. – С. 13 – 23.
Гуревич, Ф.Д. Древний Новогрудок (посад – окольный город) / Ф.Д. Гуревич. – Л.: Наука, 1981. – 160 с.
Штыхов, Г.В. Города Полоцкой земли (IX – XIII вв.) / Г.В. Штыхов. – Минск: Наука и техника, 1978. – 168 с.
Клімаў, М.В. Асобныя аспекты развіцця паўночнай часткі Вялікага пасада г. Полацка (па выніках археалагічных даследаванняў 2009 г. на вул. Ф. Скарыны) / М.В. Клімаў // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: у 2 ч. Ч. 1. – Наваполацк: ПДУ, 2011. – С. 55 – 64.
Люцинский могильник // Материалы по археологии России. – СПб.: Тип. Главного Управления Уделов, 1893. – № 14: Древности Северо-Западного края. Т. 1. Вып. 2. – 124 с.
Тарасаў, С.В. Справаздача аб археалагічных доследах у Полацку і полацкай акрузе ў 1993 г. / С.В. Тарасаў // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 1496.
Рябинин, Е.А. Языческие привески-амулеты Древней Руси / Е.А. Рябинин // Древности славян и Руси. – М.: Наука, 1988. – С. 55 – 58.
Мальм, В.А. Подковообразные и кольцевидные застѐжки-фибулы / В.А. Мальм // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 149 – 190.
Авдусина, С.А. Подковообразные фибулы Гнѐздова / С.А. Авдусина, Н.В. Ениосова // Труды ГИМ. – М.: ГИМ, 2001. – Вып. 124: Гнѐздово. 125 лет исследования памятника. – С. 93 – 101.
Гора, З.Я. Типология кольцевидных фибул средневековой Латвии в археологическом материале / З.Я. Гора // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Мінск: Ін-т гісторыі НАН Беларусі, 1995. – Вып. 6. – С. 183 – 188.
Магалінскі, І.У. Вытворчыя ювелірныя комплексы старажытнага Полацка (X – XVII стст.) / І.У. Магалінскі // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск: Беларус. навука, 2011. – Вып. 21: Вывучэнне археала-гічных помнікаў на тэрыторыі Полацкай зямлі (да 1150-годдзя Полацка). – С. 115 – 121.
Дучыц, Л.У. Пярсцѐнак / Л.У. Дучыц, В.М. Ляўко // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. Т. 2: Л – Я; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. – С. 237.
Сарачева, Т.Г. Металлические перстни Днепровского Левобережья (конец IX – первая половина ХIII в.) / Т.Г. Сарачева // История и эволюция древних вещей: сб. ст. – М.: Изд-во Моск. ун-та, 1994. – С. 85 – 99.
Михайлик, Л.П. Металлические перстни Х – первой половины ХIII века из Киева (хронология, типология) / Л.П. Михайлик // Российская археология. – 2006. – № 3. – С. 52 – 62.
Недошивина, В.Г. Перстни / В.Г. Недошивина // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 65 – 87.
Лысенко, П.Ф. Берестье / П.Ф. Лысенко. – Минск: Наука и техника, 1985. – 399 с.
Дучыц, Л.У. Браслаўскае Паазер’е IX – XIV стст. / Л.У. Дучыц. – Мінск: Навука і тэхніка, 1991. – 120 с.
Булкин, В.А. Отчѐт об археологических исследования Софийского собора и прилегающей к нему территории в 1978 г. / В.А. Булкин // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 594.
Магалінскі, І.У. Ліцейныя формы і тыглі для плаўкі каляровых металаў з тэрыторыі Полацка X – XVII стст. / І.У. Магалінскі // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Вып. 21: Вывучэнне археалагічных помнікаў на тэрыторыі Полацкай зямлі (да 1150-годдзя Полацка). – Мінск: Беларус. навука, 2011. – С. 184 – 193.
Седова, М.В. Суздаль в X – XV веках / М.В. Седова. – М.: Информ.-издат. агентство «Русский мир», 1997. – 320 с.
Седова, М.В. Ярополч Залесский / М.В. Седова. – М.: Наука, 1978. – 157 с.
Седова, М.В. Перстни-печати XV – XVII стст. из Суздаля / М.В. Седова, Н.М. Курганова // Историческая археология. Традиции и перспективы (к 80-летию со дня рождения Д.А. Авдусина). – М.: Памятники исторической мысли, 1998. – С. 231 – 236.
Сагановіч, Г.М. Справаздача аб правядзенні археалагічных даследаванняў у г. Полацку ў жніўні 1986 г. / Г.М. Сагановіч // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 975.
Заяц, Ю.А. Бранзалет / Ю.А. Заяц, С.Я. Рассадзін, Т.С. Скрыпчанка // Археалогія Беларусі: энцыкл.: у 2 т. Т. 1: А – К; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. – С. 115.
Левашева, В.П. Браслеты / В.П. Левашѐва // Труды ГИМ. – М.: Советская Россия, 1967. – Вып. 43: Очерки по истории русской деревни (Х – ХІІІ вв.). – С. 7 – 39.
Салаўѐў, А.А. Да вынікаў археалагічных даследванняў на вуліцы і завулках Ф. Міронавай у 2005 –2006 гг. / А.А. Салаўѐў // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплі-нарных даследаванняў: у 2 ч. Ч. 1. – Наваполацк: ПДУ, 2011. – С. 114 – 124.
Шноре, Э.Д. Асотское городище / Э.Д. Шноре // Материалы и исследования по археологии Латвийской ССР. Т. II. – Рига: Акад. наук Латвийской ССР, 1961. – С. 5 – 167.
Бубенька, Т.С. Ювелірныя ўпрыгожванні Віцебска X – XIV стст. (па матэрыялах даследаванняў Ніжняга замка) / Т.С. Бубенька // З глыбі вякоў. Наш край: Гісторыка-культаралагічны зб. – Мінск: Навука і тэхніка, 1993. – С. 110 – 131.
Дук, Д.У. Рэчавы комплекс з раскопак на Запалоцкім пасадзе старажытнага Полацка ў 2004 і 2006 гадах / Д.У. Дук // Acta archaeologica Albaruthenica. Vol. V (Вып. 5); уклад. М.А. Плавінскі, В.М. Сідаровіч. – Мінск: І.П. Логвінаў, 2009. – С. 19 – 45.
Тарасаў, С.В. Полацкая ювелірная вытворчасць / С.В. Тарасаў // Археалогія Беларусі: энцыкл.: у 2 т. Т. 2: Л – Я; рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. – С. 205 – 206.
Рэчавы інвентар / Я.Г. Звяруга // Археалогія Беларусі: у 4 т. Т. 3: Сярэдневяковы перыяд (IX – XIII стст.) / Я.Г. Звяруга [і інш.]; навук. рэд. П.Ф. Лысенка. – Мінск: Беларус. навука, 2000. – С. 370 – 423.
Загорульский, Э.М. Вищинский замок ХII – XIII вв. / Э.М. Загорульский. – Минск: БГУ, 2004. – 159 с.
Сергеева, З.М. К изучению культурно-экономических связей западнорусских земель с Прибалтикой (по находкам звериноголовых браслетов) / З.М. Сергеева // КСИА. – М.: Наука, 1982. – Вып. 164: славяно-русская археология. – С. 30 – 35.
Тарасаў, С.В. Курганны могільнік каля в. Дзмітраўшчына Полацкага раѐна / С.В. Тарасаў, Л.У. Дучыц, Г.М. Семянчук // Гістарычна-археалагічны зб. – Мінск: Ін-т гісторыі НАН Беларусі, 1995. – Вып. 6. – С. 230 – 241.
Магалінскі, І.У. Шпількі “пус епі” з тэрыторыі Полацка: класіфікацыя, храналогія і праблема па-ходжання / І.У. Магалінскі // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: у 2 ч. Ч. 1. – Наваполацк: ПДУ, 2011. – С. 78 – 83.
Бекцінееў, Ш.І. Некаторыя элементы адзення насельніцтва на тэрыторыі Беларусі ў X – XIV стст. / Ш.І. Бекцінееў // Весці АН БССР. Серыя грамад. навук. – 1990. – № 4. – С. 93 – 99.
Захаров, С.Д. Древнерусский город Белоозеро / С.Д. Захаров. – М.: Индрик, 2004. – 592 с.
Белорыбкин, Г.Н. Золотаревское поселение / Г.Н. Белорыбкин. – СПб. – Пенза: Изд-во ПГПУ, 2001. – 200 с.
Лесман, Ю.М. Хронология ювелирных изделий Новгорода (X – XIV стст.) / Ю.М. Лесман // Материалы по археологии Новгорода. – М.: Новгород. археолог. экспедиция, 1988. – Ч. 1. – С. 29 – 98.
Дук, Д.У. Справаздача аб археалагічных даследаваннях на аб’екце “Узвядзенне помніка героям вайны 1812 г.” у г. Полацку ў 2009 г. / Д.У. Дук // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 2647.
Дук, Д.У. Справаздача аб археалагічных даследаваннях на тэрыторыі Запалоцкага пасада г. Полацка ў 2010 г. / Д.У. Дук // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі (на зацвярджэнні ў палявым камітэце).
Хвощинская, Н.В. Финны на западе Новгородской земли (по материалам могильника Залахтовье) / Н.В. Хвощинская. – СПб.: Дмитрий Буланин, 2004. – 290 с.
Most read articles by the same author(s)
- I. MAHALINSKI, V. YEMIALYANCHYK, A. KOTS, P. KENKO, PRELIMINARY RESULTS OF THE STUDY OF THE CEMETERY OF THE XI–XIII CENTURIES ON THE TERRITORY OF THE UPPER CASTLE OF POLOTSK, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF METALLIC RAW MATERIALS FOR JEWELRY PRODUCTION X – XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2023)
- А. KOTS, I. MAHALINSKI, P. KENKO, SIGNS OF DESTRUCTION OF STONE ARCHITECTURE IN THE TERRITORY OF THE UPPER CASTLE IN POLOTSK IN THE 11th – 13th CENTURIES, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, METHODS FOR STUDYING THE CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS OF THE X–XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTH AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2024)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS OF 10th-13th CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2022)
- I. MAHALINSKI, USAGE OF NATURAL SCIENCES METHODS FOR THE STUDY OF MEDIEVAL METAL-WORKING CRAFTS PRODUCTS ON THE TERRITORY OF BELARUS (HISTORIOGRAPHICAL REVIEW), Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2018)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF CHRISTIAN CULT OBJECTS MADE OF NON-FERROUS METALS OF THE X – XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2022)
- I. MAHALINSKI, TECHNOLOGY OF PRODUCTION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS XIV–XVIII CENTURIES. FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, O. CHTEMPEL, THE USE OF METALLOGRAPHY FOR STUDYING THE TECHNOLOGY OF JEWELLERY PRODUCTION IN THE 10th-18th CENTURIES (BASED ON MATERIALS OF SEPARATE FINDINGS FROM ARCHAEOLOGICAL SITES OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS) , Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2020)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS MADE FROM NON-FERROUS METALS OF THE XIV – XVIII CENTURIES IN THE TERRIRORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2021)