ПОСТСОВЕТСКАЯ ИСТОРИОГРАФИЯ ИСТОРИИ ОБЩЕСТВЕННЫХ ДВИЖЕНИЙ В БЕЛАРУСИ (XIX – НАЧАЛО ХХ ВЕКА)
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Аннотация
В постсоветской отечественной историографии тематическое поле изучения общественных движений расширилось за счет актуализации проблематики, формирования системы общественных движений и сети добровольных общественных объединений деятельности римско-католических организаций, сельскохозяйственных и медицинских обществ, краеведческого движения, социальной работы и благотворительных объединений. Поиск новых подходов к изучению тем, связанных с историей общественных движений, сопровождается стремлением историков адаптировать новый терминологический аппарат (публичная сфера, общественные объединения, молодежное движение), что, безусловно, позволяет сформулировать новые проблемы и существенно дополнить картину сложных связей и переплетений в общественной жизни на территории Беларуси ХІХ – начала ХХ века. Это в свою очередь влечет за собой необходимость синтеза и переосмысления концептуальных подходов к исследованию общественных движений, которые стали рассматриваться как особый, не редуцированный к революционной борьбе и политической активности феномен. В связи с этим актуализируется проблема разработки стратегий и методологических принципов общественных движений как специального объекта исторических исследований.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Библиографические ссылки
Лінднэр, Р. Гісторыкі і ўлада: нацыятворчы працэс і гістарычная палітыка ў Беларусі ХІХ – ХХ ст. / Р. Лінднэр. – СПб., 2005. – 540 с.
Кушнер, В.Ф. Аб канцэптуальных праблемах вывучэння і выкладання гісторыі / В.Ф. Кушнер, У.Н. Сідарцоў // Метадалагічныя праблемы гістарычнай навукі: зб. артыкулаў па матэрыялах міжнар. навук. канф., Мінск, 29 верасня – 1 кастрычніка 1992 г. / рэдкал.: В.Ф. Кушнер [і інш.]. – Мінск, 1993. – С. 3 – 11.
Коваленя, А.А. Современные методологические проблемы исторической науки Беларуси / А.А. Коваленя // Теории и методы исторической науки: шаг в ХХІ век: материалы междунар. науч. конф. / редкол.: Л.П. Репина (отв. ред.). – М., 2008. – С. 256 – 258.
Костюк, М.П. Современные подходы к историческим исследованиям и национальная концепция истории Беларуси / М.П. Косцюк // Метадалагічныя праблемы гістарычнай навукі: зб. арт. па матэрыялах міжнар. навук. канф., Мінск, 29 верасня – 1 кастрычніка 1992 г. / рэдкал.: В.Ф. Кушнер [і інш.]. – Мінск, 1993. – С. 43 – 51.
Рудовіч, С.С. Ірляндскі рух за незалежнасць і беларускае адраджэнне першае чвэрці ХХ ст.: паралелі, кантакты, уплывы / С.С. Рудовіч // Спадчына. – 2000. – № 2. – С. 107 – 126.
Біч, М.В. Беларускае адраджэнне ў ХІХ – пачатку ХХ ст. Гістарычныя асаблівасці, узаемаадносіны з іншымі народамі / М.В. Біч. – Мінск, 1993. – 30 с.
Токць, С. Беларускі нацыянальны рух ХІХ – пач. ХХ ст. У кантэксце нацыянальных рухаў народаў Цэнтральна-Усходняй Еўропы / С. Токць // Беларусіка. Albaruthenika. Нацыянальныя пытанні: матэрыялы ІІ міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялоге цывілізацый», Мінск, 2000 г. – Мінск, 2001. – С. 68 – 76.
Терешкович, П.В. Белорусы в контексте национального возрождения народов западного пограничья Российской империи на рубеже ХІХ – ХХ вв. / П.В. Терешкович // Cesty k národnímu obrozeni: bělorusky a cěsky model. – Pragа, 2006. – S. 41 – 61.
Кулевіч, І.Р. Беларускі нацыянальны рух (1902 – 1925): гістарыяграфія праблемы / І.Р. Кулевіч. – Гродна, 2007. – 139 с.
Смалянчук, А.Ф. Паміж краѐвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 – люты 1917 г. / А.Ф. Смалянчук. – СПб., 2004. – 406 с.
Нацыянальныя пытанні: матэрыялы ІІІ міжнар. кангр. беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый», Мінск, 21 – 25 мая, 4 – 7 снеж. 2000 г. / Э. Дубянецкі (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск, 2001. – 224 с.
Функ, Ю.В. Еврейская благотворительность в Беларуси в ХІХ – начале ХХ в. и источники ее исследования: автореф. дис. ... канд. ист. наук: 07.00.09 / Ю.В. Функ; БелНИИДАД. – Минск, 1999. – 27 с.
Сташкевіч, М.С. Перадумовы і працэс стварэння палітычных партый на Беларусі (канец ХІХ ст. – люты 1917 г.) / М.С. Сташкевіч // Беларускі гістарычны часопіс. – 1999. – № 3. – С. 18 – 19.
Снытко, В.А. Местные организации «Союза 17 октября» в период первой Российской революции (на примере Могилевской губернии) / В.А. Снытко // Весн. Магілѐўск. дзярж. ун-та імя А.А. Куляшова. – 2004. – № 4. – С. 23 – 28.
Лавринович, Д.С. Либеральное движение в Могилевской губернии (1905 – октябрь 1917 г.) / Д.С. Лавринович // Весн. Магiлѐўск. дзярж. ун-та iмя А.А. Куляшова. – 2005. – № 4. – С. 3 – 8.
Бондаренко, К.М. История возникновения и деятельности консервативно-монархических партий России на территории Беларуси в 1905 – 1907 гг. / К.М. Бондаренко, Д.С. Лавринович // Весн. Магiлѐўск. дзярж. ун-та iмя А.А. Куляшова. – 2000. – № 4. – С. 13 – 23.
Шардыко, И.В. Кадеты и их аграрная программа в 1905 – 1914 гг. // Весн. Магілеўск. дзярж. ун-та імя А.А. Куляшова / И.В. Шардыко. – 2008. – № 4. – С. 15 – 20.
Соколова, М.А. Кансерватызм на Беларусі ў XIX ст. / М.А. Соколова // Беларускі гiстарычны часопіс. – 1997. – № 1. – С. 22 – 34.
Соколова, М.А. Пачатак ліберальнага руху на Беларусі / М.А. Соколова // Штогоднік Ін-та гісторыі НАН Беларусі: зб. артыкулаў / Інстытут гісторыі НАН Беларусі; гал. рэд. М.П. Касцюк. – Мінск, 1999. – С. 48 – 56.
Шалькевич, В.Ф. В.Д. Спасович и возрождение либерализма в Беларуси / В.Ф. Шалькевич // Беларуская думка. – 1993. – № 3. – С. 14 – 19.
Кунцевич, К.Н. Либерализм, сущность, истоки, перспективы / К.Н. Кунцевич. – Минск, 1993. – 118 с.
Вернигоров, В.И. Политические партии и общественные движения в России и Беларуси: вторая половина XIX – первая треть XX века / В.И. Вернигоров. – Минск, 2001. – 176 с.
Сувалова, Е.Н. История общественных движений и политических партий: учеб. пособие / Е.Н. Сувалова; Акад. МВД Респ. Беларусь. – 2-е изд., испр. и доп. – Минск, 2005. – 216 с.
Коклюхин, В.В. История общественных движений и политических партий / В.В. Коклюхин. – Брест, 2002. – 384 с.
Анішчанка, Я. Царызм і легальныя культурна-асветніцкія арганізацыі на Беларусі ў пачатку XX стагоддзя / Я. Анішчанка // Навіны Беларус. акад. навук. – 1992. – № 45 – 46. – С. 25 – 29.
Кныш, В. Сацыяльная работа на тэрыторыі Беларусі ў 1860 – 1890-я гады / В. Кныш // Беларускі гістарычны часопіс. – 2007. – № 9. – С. 17 – 22.
Ганчар, А.І. Дзейнасць рымска-каталіцкіх арганізацый на тэрыторыі Беларусі ў другой палове ХІХ – пач. ХХ ст. / А.І. Ганчар // Вес. Нац. акад. навук Беларусі. Сер. гуманітар. навук. – 2008. – № 2. – С. 49 – 48.
Грабянчук, І. Краязнаўчы рух і стварэнне першых публічных музеяў у Беларусі / І. Грабянчук // Беларускі гістарычны часопіс. – 2007. – № 4. – С. 38 – 45.
Багдановіч, А.І. Народныя чытанні ў культурна-асветніцкай дзейнасці інтэлігенцыі Беларусі ў другой палове ХІХ ст. / А.І. Багдановіч // Айчынная і сусветная гісторыя: сучасныя падыходы і метады даследавання: зб. навук. арт. У 2 ч. Ч. 1: Актуальныя пытанні гісторыі Беларусі. – Мінск, 2002. – С. 99 – 108.
Сакалова, М.А. Легальныя грамадскія арганізацыі Беларусі ў 70 – 90-х гадах XIX ст. / М.А. Сакалова // Беларускі гiстарычны часопіс. – 1999. – № 3. – С. 29 – 39.
Мысліцелі і асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік / рэдкал.: Б.І. Сачанка (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск, 1995. – 671 c.
Шалькевич, В.Ф. Кастусь Калиновский. Страницы биографии / В.Ф. Шалькевич. – Минск, 1988. – 240 с.
Смалянчук, А.Ф. Краевец Антон Луцкевіч / А.Ф. Смалянчук // Гістарычны альманах. – 1998. – № 1. – С. 27 – 44.
Смоленчук, А.Ф. Историческое сознание и идеология поляков Литвы / А.Ф. Смоленчук // Славяноведение. – 1997. – № 3. – С. 100 – 105.
Крук, У.П. Грамадска-палітычныя погляды сялян / У.П. Крук // Гісторыя сялянства Беларусі: Са старажытных часоў да 1996 г.: у 3 т. Т. 1 – 2 / рэдкал.: М.П. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 1997 – 2002. – Т. 2: Гісторыя сялянства Беларусі ад рэформы 1861 г. да сакавіка 1917 г. – С. 241 – 247.
Анофранка, Н.В. Шляхцянкі-полькі ў грамадскім жыцці Беларусі канца ХVІІІ ст. – 1813 г. / Н.В. Анофранка // Этнічныя супольнасці ў Беларусі: гісторыя і сучаснасць: канф. / рэдкал.: У.І. Навіцкі [і інш.]. – Мінск, 2000. – С. 110 – 114.
Вольныя муляры ў беларускай гісторыі. Канец ХVІІІ – пачатак ХХ ст. / рэдкал.: А.Ф. Смалянчук (складальнік) [і інш.]. – Вільня, 2005. – 280 с.
Забаўскі, М.М. Грамадска-палітычная барацьба ў Беларусі ў ходзе выбараў і дзейнасці Расійскай Дзяржаўнай Думы І і ІV скліканняў (1906 – 1917): аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук: 07.00.02 / М.М. Забаўскі; Беларус. дзярж. пед. ун-т імя М. Танка. – Мінск, 2000. – 40 с.
Сяменчык, М.Я. Грамадска-палітычнае жыццѐ на Беларусі ў перыяд Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый (сакавік 1917 – сакавік 1918 г.): аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук: 07.00.02 / М.Я. Сяменчык; Беларус. дзярж. пед. ун-т імя М. Танка. – Мінск, 2002. – 40 с.
Швед, В.В. Паміж Польшчай і Расіяй: Грамадска-палітычнае жыццѐ на землях Беларусі (1772 – 1863 гг.) / В.В. Швед. – Гродна, 2001. – 416 с.
Смалянчук, А.Ф. Польскі грамадска-палітычны рух на беларускіх і літоўскіх землях, 1864 – люты 1917 года: аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук: 07.00.02 / А.Ф. Смалянчук; НАН Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2002. – 39 с.
Ерашэвіч, А.У. Уплыў напалеонаўскіх войнаў на грамадска-палітычнае жыццѐ Беларусі (1799 – 1815): аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук: 07.00.02 / А.У. Ерашэвіч; НАН Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2003. – 21 с.
Литвиненок, Р.С. Польское общественно-политическое движение в Беларуси и в Литве (конец ХІХ – 1907 г.): автореф. дис. … канд. ист. наук: 07.00.02 / Р.С. Литвиненок; Белорус. гос. ун-т. – Минск, 1999. – 19 с.
Сташкевич, Н.С. Белорусское общественно-политическое движение и польские партии левой ориентации (конец ХІХ в. – 1907 г.) / Н.С. Сташкевіч // ХХ стагоддзе ў гісторыі палякаў і беларусаў: матэрыялы беларуска-польскай навук. канф., 20 – 21 лістап. 2001 г. / Бел. дзярж. ун-т; пад рэд. У. Міхнюка. – Мінск, 2001. – С. 127 – 131.
Хаўстовіч, М.В. Беларускі літаратурна-грамадскі рух у 30 – 40-я гады ХІХ ст.: аўтарэф. дыс. … канд. філал. навук: 10.02.01 / М.В. Хаўстовіч; Беларус. дзярж. ун-т. – Мінск, 1993. – 17 с.
Біч, М.В. Беларускае адраджэнне ў ХІХ – пачатку ХХ ст. Гістарычныя асаблівасці, узаемаадносіны з іншымі народамі / М.В. Біч. – Мінск, 1993.
Каўка, А. Беларускі вызваленчы рух: спроба агляду / А. Каўка // Спадчына. – 1991. – № 1. – С. 4 – 10.
Дашкевіч, А.А. Маладзѐжны рух Беларусі 30-х – пачатку 60-х гг. ХІХ ст.: дыс. … канд. гіст. навук: 07.00.02 / А.А. Дашкевіч. – Мінск, 2003. – 120 л.
Батяев, В.Ф. Развитие белорусских общественных объединений в XIX – 20-е годы ХХ века. Этнологическое исследование / В.Ф. Батяев. – Минск, 2007. – 381 с.
Соколова, М.А. Общественные объединения и движения в Беларуси в конце ХVIII – начале ХХ века: проблемы становления гражданского общества / М.А. Соколова. – Минск, 2002. – 136 с.
Laniec, St. Ziemie Bialoruskie w latach reformy agrarnej, manifestacji patryotysznych i konspiracji narodowej (1860 – 1862) / St. Laniec. – Torun, 1998. – 77 s.
Laniec, St. Bialorus w dobie krzyzisu spoleszno-politysznego. 1900 – 1914 / St. Laniec. – Olsztyn, 1993. – 133 p.
Zienkiewicz, T. Polskie życie literackie w Mińsku w XIX i na początku XX wieku (do roku 1921) / Т. Zienkiewicz. – Olsztyn, 1997. – 253 s.
Fajnhauz, D. 1863. Litwa i Białoruś / D. Fajnhauz. – Warszawa, 1999. – 357 с.
Confino, M. Idéologie et sémantique: Le vocabulaire politique des anarchistes russes / M. Сonfino // Cahiers du monde russe et soviétique. – 1989. – № 3 – 4. – P. 255 – 284.
Confino, M. Révolte juvénile et contre-culture: Les nihilistes russes des «années 60» / M. Сonfino // Cahiers du monde russe et soviétique. – 1990. – № 4. – Р. 489 – 537.
Confino, M. Рresent events and the representation of the past / M. Сonfino // Cahiers du monde russe: Russie, Empire russe, Union soviétique, États indépendants. – 1994. – № 4. – Р. 839 – 868.
Гордеева, И. «Забытые люди». История российского коммунитарного движения / И. Гордеева. – М., 2003. – 240 c.
Шпорлюк, Р. Імперія та націі (з історичного досвіду України, Росії, Польщі та Білорусі) / Р. Шпорлюк. – Київ, 2000. – 354 с.
Будницкий, О.В. Терроризм в российском освободительном движении: идеология, этика, психология (вторая половина XIX – начало ХХ в.) / О.В. Будницкий. – М., 2000. – 399 с.
Волков, В. Общественность: забытая практика / В. Волков // Pro et Contra. – 1997. – № 4. – С. 82 – 85.
Карпачев, М.Д. Разночинная интеллигенция как феномен политической культуры пореформенного времени / М.Д. Карпачев // Освободительное движение в России: межвуз. сб. науч. тр. / Саратовский гос. ун-т; гл. ред. Н.А. Троицкий. – Саратов, 2003. – Вып. 20. – С. 78 – 89.
Калашников, М.В. Понятие «либерализм» в политическом дискурсе русского общественного сознания первой трети XIX в.: (опыт историко-семантического анализа) / М.В. Калашников // Освободительное движение в России: межвуз. сб. науч. тр. / Саратовский гос. ун-т; гл. ред. Н.А. Троицкий. – Саратов, 2001. – Вып. 19. – С. 163 – 174.
Парсамов, В.С. Декабристы и французский либерализм / В.С. Парсамов. – М., 2001. – 240 с.