ВОБРАЗ САЛАМАНДРЫ Ў ЕЎРАПЕЙСКІХ ЛІТАРАТУРАХ XVII – ПЕРШАЙ ПАЛОВЫ XIX СТАГОДДЗЯ І ТВОРАХ ЯНА БАРШЧЭЎСКАГА
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Анатацыя
На канкрэтных прыкладах вывучаецца пытанне аб сувязях еўрапейскіх літаратур і творчай спадчыны Яна Баршчэўскага. Разглядаецца вобраз Саламандры, які адкрыта названы ў аповесці «Душа не ў сваім целе» і таксама прыхаваны за найменнем «вогненны дух» у апавяданні «Вогненныя духі» (зборнік «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях»). Вытокі гэтага вобраза ў еўрапейскай літаратуры Новага часу знаходзяцца ў кнізе французскага вальнадумца XVII стагоддзя Манфакона дэ Вілара «Граф дэ Габаліс, або Размовы аб тайных навуках». Пасля публікацыі гэтага твору «духі стыхіяў» шырока ўжываліся ў еўрапейскай апавядальнай літаратуры на працягу XVIII і першай паловы XIX стагоддзя, прычым іх функцыі, мастацкія інтэрпрэтацыі былі варыятыўнымі. Адзначаецца, што творы Яна Баршчэўскага і еўрапейскіх рамантыкаў (Э.Т.А. Гофмана, У.Ф. Адоеўскага) яднае ўзнаўленне механізмаў міфапаэтычнай свядомасці і канструяванне з рэшткаў традыцыйных вераванняў, прадуктаў уласнай фантазіі і запазычаных літаратурных вобразаў і матываў сакральнага вобраза-сімвала.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Гэты твор даступны па ліцэнзіі Creative Commons «Attribution» («Атрыбуцыя») 4.0 Сусветная.
Бібліяграфічныя спасылкі
Лобач, У. Міталѐгія прасторы ў творах Яна Баршчэўскага / У. Лобач // Сонца тваѐ не закоціцца, і месяц твой не схаваецца: зб. арт. па беларусістыцы і багаслоўі ў гонар 80-годзьдзя з дня нараджэньня і 50-годзьдзя сьвятарства айца Аляксандра Надсана / уклад. І. Дубянецкая; пад рэд. І. Дубянецкай [і інш.]. – Мінск: Тэхналогія, 2009. – С. 294 – 308.
Хаўстовіч, М. Ян Баршчэўскі ў сучасных расійскіх даследаваннях / М. Хаўстовіч // Acta Albaruthenica. – 2008. – № 8. – Str. 37 – 48.
Вінаходаў, Дз. Асаблівасьці літаратурнай афтальмалѐгіі. Водгук на рэцэнзію М. Хаўстовіча «Творчасьць Яна Баршчэўскага вачыма рускага чалавека» / Дз. Вінаходаў // Arche. – 2009. – № 11 – 12. – Str. 265 – 282.
Хаўстовіч, М. Адказ акулісту, які не мае ідэалагічных шораў / М. Хаўстовіч // Arche. – 2009. – № 11 – 12. – Str. 283 – 291.
Михайлов, А.В. Проблемы исторической поэтики в истории немецкой культуры: (Очерки из истории филологической науки) / А.В. Михайлов. – М.: Наука, 1989. – 224 с.
Лахманн, Р. Дискурсы фантастического / Р. Лахманн; пер. с нем. – М.: Новое литературное обозрение, 2009. – 384 с.
[Montfaucon de Villars]. Le comte de Gabalis, ou Entretiens sur les sciences secrètes / [Montfaucon de Villars]. – Paris: Claude Barbin, 1670. – 327 p.
Uwiadomenie о popisach akademików // Miesięcznik połocki. – 1818. – T. 1. – Str. 70 – 76.
Sellier, Ph. Le Comte de Gabalis / Ph. Sellier // Dictionnaire des mythes du fantastique; sous la direction de J. Vion-Dury, P. Brunel. – Limoges: Presses Universitaires de Limoges, 2003. – P. 145 – 148.
Монфокон де Виллар. Граф де Габалис, или Разговоры о тайных науках / Монфокон де Виллар; пер. с франц., послесл. Ю. Стефанова. – М.: Энигма, 1996. – 176 с.
Баршчэўскі, Я. Выбраныя творы / Я. Баршчэўскі; уклад., прадмова і камент. М. Хаўстовіча. – Мінск: Беларус. кнігазбор, 1998. – 480 с.
Беларуская міфалогія: Энцыкл. слоўн. / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. – 2-е выд., дап. – Мінск: Беларусь, 2006. – 599 с.
Lévi-Strauss, C. La pensée sauvage / C. Lévi-Strauss. – Paris: Plon, 1995. – 349 p. (Coll. “Agora”).
Деррида, Ж. Письмо и различие / Ж. Деррида; пер. с франц. под ред. В. Лапицкого. – СПб.: Академ. проект, 2000. – 432 с.
Тычына, С.М. Паэтыка снабачанняў у літаратуры Беларусі ХІХ стагоддзя: аўтарэф. … канд. філал. навук: 10.01.01 / С.М. Тычына; БДУ. – Мінск, 2008. – 20 с.
Sempère, E. De la merveille à l’inquiétude. Le registre du fantastique dans la fiction narrative du XVIIIe siècle / E. Sempère. – Pessac: Presses Universitaires de Bordeaux, 2009. – 608 p. (Сoll. “Mirabilia”).
Pope, A. The Rape of the Lock. An Heroi-comical Poem in Five Canto’s. The Second Edition / A. Pope. – London: Bernard Lintott, 1714. – P. XVII – 48.
[Cointreau] L’Amant Salamandre, ou Les Aventures de l’infortunée Julie, histoire véritable / [Cointreau] // Voyages imaginaires, visions, songes et romans cabalistiques. Tome trente-quatrième. – Amsterdam, 1788. – P. 317 – 481.
Mostowska, Anna Olimpia z Książąt Radziwiłłów. Posąg i salamandra: powieść / naśladowana przez Annę z XX. Radziwiłłów Mostowska. – Wilno: Zawadzki, 1806. – Str. 151.
Хаўстовіч, М.В. Ян Баршчэўскі і тагачасная літаратура / М.В. Хаўстовіч // Ян Баршчэўскі ў славянскім свеце (да 210-годдзя з дня нараджэння): зб. навук. арт. удзельнікаў ІV міжнар. чытанняў 18 – 19 мая 2004 г. / пад рэд. В.І. Русілкі, В.Ю. Бароўкі. – Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П.М. Машэрава», 2004. – С. 128 – 132.
Морозов, А.А. Немецкая волшебно-сатирическая сказка / А.А. Морозов // Немецкая волшебно-сатирическая сказка / изд. подгот. А.А. Морозов, отв. ред. А.В. Федоров. – Л.: Наука, 1972. – С. 155 – 201.
Одоевский, В.Ф. Повести / В.Ф. Одоевский. – М.: Сов. Россия, 1977. – 448 с.
Мелетинский, Е.М. Поэтика мифа / Е.М. Мелетинский. – М.: Наука, 1976. – 408 с.
Рэкамендаваныя артыкулы аўтара (аўтараў)
- Д. А. КАНДАКОЎ, ФРАНКАМОЎНАЯ ЛІТАРАТУРА БЕЛАРУСІ XVIII СТАГОДДЗЯ: ДА ВЫЗНАЧЭННЯ ПОЛЯ ДАСЛЕДАВАННЯЎ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 10 (2015)
- Д. А. КОНДАКОВ, Buckley, I. L’Eden lituanien et la Babylone française: les contacts culturels franco-lituaniens au XIXe siècle / I. Buckley, M.-F. de Palacio. – Paris: Classiques Garnier, 2012. – 375 p., Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 10 (2014)