ВЫТВОРЧЫЯ КОМПЛЕКСЫ ПА АПРАЦОЎЦЫ КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ Х–XVIІI стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Анатацыя
У артыкуле прадстаўлены вынікі абагульняючага даследавання вытворчых комплексаў па апрацоўцы каляровых металаў Х–XVIІI стст. з тэрыторыі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі. Аўтар прыходзіць да высновы, што асноўнымі цэнтрамі вырабу прадукцыі ювелірнага рамяства ў X–XVIIІ стст. у рэгіёне з’яўляліся гарадскія майстэрні (Полацк, Віцебск, Мінск, Друцк). Адзначаецца, што на тэрыторыі сельскіх паселішчаў апрацоўка каляровых металаў магла існаваць у якасці самастойнага віду рамеснай дзейнасці толькі ў межах гандлёва-рамесніцкіх паселішчаў Х–ХІ стст. (Кардон). Аўтарам устаноўлена таксама, што вытворчыя комплексы па апрацоўцы каляровых металаў X–XVIIІ стст. з тэрыторыі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі адносяца да некалькіх храналагічных груп: Х–ХІ стст. (3 комплексы), ХІІ–ХІІІ стст. (8 комплексаў) і XVII–XVIІI стст. (1 комплекс), якія адрозніваюцца асаблівасцямі тэхналагічных аперацый, інструментамі і прыстасаваннямі, а таксама хімічным складам сыравіннага метала.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Гэты твор даступны па ліцэнзіі Creative Commons «Attribution» («Атрыбуцыя») 4.0 Сусветная.
Бібліяграфічныя спасылкі
Зайцева И.Е. Производственные ювелирные комплексы Серенского детинца и их место в системе застройки (XII–XV вв.) // Труды VI Междунар. конгресса славян. археологии. – М., 1998. – Т. 2: Славянский средневековый город. – С. 100–113.
Гупало К.Н., Ивакин Г.Ю. О ремесленном производстве на Киевском Подоле // Советская археология. – 1980. – № 2. – С. 203–219.
Коваленко В.П. Майстерня ювеліра XIII ст. на дитинці Любеча // Старожитності Русі-Украіны. – Киів, 1994. – С. 21–32.
Ениосова Н.В., Жаров Ю.Э. Ювелирный производственный комплекс из “Ветчаного города” домонгольского Владимира // Российская археология. – 2006. – № 2. – С. 64–80.
Сингх В.К. Производственные комплексы на усадьбах Славенского раскопа // Новгородские археологические чтения-3. – В. Новгород, 2011. – С. 233–242.
Магалінскі І.У. Вытворчыя ювелірныя комплексы старажытнага Полацка (X–XVII стст.) // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск, 2011. – Вып. 21: Вывучэнне археалагічных помнікаў на тэрыторыі Полацкай зямлі (да 1150-годдзя Полацка). – С. 115–121.
Дук Д.У. Выратавальныя археалагічныя раскопкі на тэрыторыі Вялікага пасада Полацка ў 2005 годзе // Веснік “ПДУ”. Серыя А. Гуманітарныя навукі. – 2007. – № 1. – С. 5–23.
Дук Д.У. Полацк і палачане (IX–XVIII стст.). – Наваполацк: ПДУ, 2010. – 180 с.
Тарасаў С.В. Полацкая ювелірная вытворчасць // Археалогія Беларусі : энцыкл. У 2 т. / рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.). – Мінск, 2011. – Т. 2. – С. 205–206.
Тарасаў С.В. Сядзіба полацкіх ювеліраў XII–XIII стст. // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі. Матэрыялы IV Міжнар. навук. канф. / Уклад. Т.А. Джумантаева. – Полацк, 2003. – С. 267–272.
Коц А.Л. Ювелірная майстэрня XII стагоддзя на запалоцкім пасадзе старажытнага Полацка (па матэрыялах археалагічных раскопак 2013 года) // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. A, Гуманитарные науки. – 2015. – № 1. – С. 18–26.
Бубенько Т.С. Средневековый Витебск: Посад – Нижний замок (X – первая половина XIV в.). – Витебск: ВГУ им. П.М. Машерова, 2004. – 276 с.
Загорульский Э.М. Возникновение Минска. – Минск: БГУ им. В.И. Ленина, 1982. – 358 с.
Штыхов Г.В. Древний Полоцк IX–XIII вв. – Минск: Наука и техника, 1975. – 136 с.
Магалинский И.В. Обработка черных и цветных металлов (раздел IV, 12.1) / И.В. Магалинский // Друцк. Друцк и Друцкая волость (княжество) в IX–XII вв. Летопись древних слоев. Князья Друцкие и их владения в XIII–XVIII вв. Ремесло, промыслы, торговля (по данным археологии, нумизматики, письменных источников). Памятники архитектуры и объекты туризма / Науч. ред. О.Н. Левко. – Минск: Белар. навука, 2014. – С. 363–374.
Коц А.Л., Магалинский И.В. Предварительные итоги археологических исследований на территории Нижнего замка города Полоцка в 2023–2024 годах // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск: Белар. навука, 2025. – Вып. 35. – С. 207–214.
Petersen J. Vikingetidens smykker. – Stavanger.: Dreyers grafiske anstalt, 1928. – 222 p.
Ениосова Н.В. Литейные формы Гнёздова // Историческая археология. Традиции и перспективы (к 80-летию со дня рождения Даниила Антоновича Авдусина). – М., 1998. – С. 67–81.
Горюнова В.М. Новое в исследовании «Городка» на Ловати // Краткие сообщения Института Археологии. – М., 1974. – Вып. 139. – С. 74–80.
Хвощинская Н.В. Бронзолитейное производство Рюрикова городища в IX–X вв. // Труды Института истории материальной культуры. – СПб., 2007. – Т. XXIV : Северная Русь и народы Балтики. – С. 123–141.
Гуревич Ф.Д. Ювелиры древнего Новогрудка // Краткие сообщения Института археологии. – М., 1967. – Вып. 110. – С. 14–20.
Вынікі даследавання хімічнага складу вырабаў з каляровых металаў з ювелірнай майстэрні ХІІ ст. на тэрыторыі Запалоцкага пасада Полацка / І.У. Магалінскі, М.В. Бялькоў, А.У. Шабуня-Клячкоўская і інш. // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зб. навук. арт. ІІІ міжнар. навук.-практ. канф., Полацк, 14–15 крас. 2016 г. : у 2 ч. / Полацкі дзярж. ун-т ; пад агул. рэд.: Д.У. Дука, У.А. Лобача, А.І. Корсак. – Наваполацк: ПДУ, 2016. – Ч. 1. – С. 98–100.
Тарасенко В.Р., Штыхов Г.В. Отчёт о раскопках Полоцкого отряда белорусской археологической экспедиции в 1962 г. // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 130.
Зайцева И.Е., Сарачева Т.Г. Ювелирное дело “Земли вятичей” во второй половине XI – XIII в. – М.: Индрик, 2011. – 404 с.
Магалінскі І.У. Хімічны склад вырабаў з каляровых металаў Х – ХІІІ стст. з тэрыторыі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. A, Гуманитарные науки. – 2022. – № 1. – С. 2–7.
Гуревич Ф.Д. Древний Новогрудок (посад – окольный город). – Л.: Наука, 1981. – 160 с.
Рындина Н.В. Технология производства новгородских ювелиров X–XV вв. // Материалы и исследования по археологии СССР. – М., 1963. – № 117: Труды новгородской археологической экспедиции. Т. 3.– С. 200–247.
Дук Д.У. Полацк XVI–XVIII стагоддзяў: нарысы тапаграфіі, гісторыі матэрыяльнай культуры і арганізацыі жыццёвай прасторы насельніцтва беларускага горада. – Наваполацк: ПДУ, 2007. – 268 с.
Персов Н.Е., Сарачева Т.Г., Солдатенкова В.В. Археологические свидетельства обработки цветных и драгоценных металлов на тверском Затьмачье в эпоху Средневековья // Археология Подмосковья: Материалы науч. семинара. – М., 2011. – Вып. 7. – С. 155–167.
Персов Н.Е., Сарачева Т.Г., Солдатенкова В.В. Средневековые ювелирные комплексы бывшего Затьмацкого посада г. Твери (по материалам раскопок 2001–2006 гг.) // Археология Подмосковья: Материалы науч. семинара. – М., 2009. – Вып. 5. – С. 268–280.
Левко О.Н. Кордон – ключевой объект предгосударственной истории Белорусского Подвинья // Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі: Шумілінскі край: зб. навук. арт. / Нац, акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: В.В. Даніловіч [і інш.]; навук. рэд. В.М. Ляўко. – Мінск: Белар. навука, 2018. – С. 87–103.
Дернович С.Д. Материалы селища-1 археологического комплекса Кордон в контексте исследований 2016 г. // Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі: Шумілінскі край: зб. навук. арт. / Нац, акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: В.В. Даніловіч [і інш.]; навук. рэд. В.М. Ляўко. – Мінск: Белар. навука, 2018. – С. 127–147.
Магалинский И.В. Химический состав изделий из цветного металла Х–ХІ вв. из материалов исследований на территории археологического комплекса Кордон // Археология и история Пскова и Псковской земли: Ежегодник Семинара им. акад. В.В. Седова. – М., Псков: ИА РАН, 2021. – Вып. 36. Материалы 66-го заседания (2021 г.). – С. 300–310.
Рэкамендаваныя артыкулы аўтара (аўтараў)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, В. А. ЕМЕЛЬЯНЧЫК, А. Л. КОЦ, П. М. КЕНЬКО, ПАПЯРЭДНІЯ ВЫНІКІ ДАСЛЕДАВАННЯ МОГІЛЬНІКА ХІ-ХІІІ стст. НА ТЭРЫТОРЫІ ВЕРХНЯГА ЗАМКА ПОЛАЦКА, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 2 (2023)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, МЕТАДЫ ДАСЛЕДАВАННЯ ХІМІЧНАГА СКЛАДУ ВЫРАБАЎ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ Х–XVIII СТСТ. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2024)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ХІМІЧНЫ СКЛАД СЫРАВІННАГА МЕТАЛУ ДЛЯ ЮВЕЛІРНАЙ ВЫТВОРЧАСЦІ X – XVIII стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2023)
- А. Л. КОЦ, І. У. МАГАЛІНСКІ, П. М. КЕНЬКО, СЛЯДЫ РАЗБУРЭННЯ МУРАВАНЫХ БУДЫНКАЎ ХІ–ХІІІ стст. НА ВЕРХНІМ ЗАМКУ СТАРАЖЫТНАГА ПОЛАЦКА, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 2 (2023)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ХІМІЧНЫ СКЛАД ВЫРАБАЎ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ Х – ХІІІ стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2022)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ВЫКАРЫСТАННЕ МЕТАДАЎ ПРЫРОДАЗНАЎЧЫХ НАВУК ДЛЯ ВЫВУЧЭННЯ ПРАДУКЦЫІ СЯРЭДНЯВЕЧНЫХ МЕТАЛААПРАЦОЎЧЫХ РАМЁСТВАЎ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ (ГІСТАРЫЯГРАФІЧНЫ НАРЫС), Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 9 (2018)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ТЭХНАЛОГІЯ ВЫТВОРЧАСЦІ ВЫРАБАЎ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ ХIV–XVIII стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 2 (2023)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ЭЛЕМЕНТНЫ СКЛАД ПРАДМЕТАЎ ХРЫСЦІЯНСКАГА КУЛЬТУ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ Х – ХVIII стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 9 (2022)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, ХІМІЧНЫ СКЛАД ВЫРАБАЎ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ XIV – XVIII стст. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2021)
- І. У. МАГАЛІНСКІ, СУАДНОСІНЫ ПАМІЖ ТЫПАМІ СПЛАВАЎ І ТЭХНАЛАГІЧНЫМІ СХЕМАМІ ВЫТВОРЧАСЦІ ВЫРАБАЎ З КАЛЯРОВЫХ МЕТАЛАЎ X–XVIII СТСТ. З ТЭРЫТОРЫІ ПАЎНОЧНАЙ І ЦЭНТРАЛЬНАЙ БЕЛАРУСІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2025)