PRODUCTION COMPLEXES FOR PROCESSING NON-FERROUS METALS OF THE 10TH – 16TH CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The article presents the results of a general study of production complexes for the processing of non-ferrous metals of the 10th-16th centuries from the territory of Northern and Central Belarus. The author concludes that the main centers of production of jewelry crafts in the 10th-17th centuries in the region were urban production jewelry complexes (Polotsk, Vitebsk, Minsk, Drutsk). It is noted that in rural settlements, the processing of non-ferrous metals could exist as an independent type of craft activity only within the framework of trade and craft settlements of the 10th-11th centuries (Kardon). The author also established that the production complexes for the processing of non-ferrous metals of the 10th-17th centuries from the territory of Northern and Central Belarus belong to several chronological groups: 10th-11th centuries (3 complexes), 12th-13th centuries (8 complexes) and 17th-16th centuries (1 complex), which differ in the features of technological operations, tools and devices, as well as the chemical composition of the raw materials used.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Зайцева И.Е. Производственные ювелирные комплексы Серенского детинца и их место в системе застройки (XII–XV вв.) // Труды VI Междунар. конгресса славян. археологии. – М., 1998. – Т. 2: Славянский средневековый город. – С. 100–113.
Гупало К.Н., Ивакин Г.Ю. О ремесленном производстве на Киевском Подоле // Советская археология. – 1980. – № 2. – С. 203–219.
Коваленко В.П. Майстерня ювеліра XIII ст. на дитинці Любеча // Старожитності Русі-Украіны. – Киів, 1994. – С. 21–32.
Ениосова Н.В., Жаров Ю.Э. Ювелирный производственный комплекс из “Ветчаного города” домонгольского Владимира // Российская археология. – 2006. – № 2. – С. 64–80.
Сингх В.К. Производственные комплексы на усадьбах Славенского раскопа // Новгородские археологические чтения-3. – В. Новгород, 2011. – С. 233–242.
Магалінскі І.У. Вытворчыя ювелірныя комплексы старажытнага Полацка (X–XVII стст.) // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск, 2011. – Вып. 21: Вывучэнне археалагічных помнікаў на тэрыторыі Полацкай зямлі (да 1150-годдзя Полацка). – С. 115–121.
Дук Д.У. Выратавальныя археалагічныя раскопкі на тэрыторыі Вялікага пасада Полацка ў 2005 годзе // Веснік “ПДУ”. Серыя А. Гуманітарныя навукі. – 2007. – № 1. – С. 5–23.
Дук Д.У. Полацк і палачане (IX–XVIII стст.). – Наваполацк: ПДУ, 2010. – 180 с.
Тарасаў С.В. Полацкая ювелірная вытворчасць // Археалогія Беларусі : энцыкл. У 2 т. / рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.). – Мінск, 2011. – Т. 2. – С. 205–206.
Тарасаў С.В. Сядзіба полацкіх ювеліраў XII–XIII стст. // Гісторыя і археалогія Полацка і Полацкай зямлі. Матэрыялы IV Міжнар. навук. канф. / Уклад. Т.А. Джумантаева. – Полацк, 2003. – С. 267–272.
Коц А.Л. Ювелірная майстэрня XII стагоддзя на запалоцкім пасадзе старажытнага Полацка (па матэрыялах археалагічных раскопак 2013 года) // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. A, Гуманитарные науки. – 2015. – № 1. – С. 18–26.
Бубенько Т.С. Средневековый Витебск: Посад – Нижний замок (X – первая половина XIV в.). – Витебск: ВГУ им. П.М. Машерова, 2004. – 276 с.
Загорульский Э.М. Возникновение Минска. – Минск: БГУ им. В.И. Ленина, 1982. – 358 с.
Штыхов Г.В. Древний Полоцк IX–XIII вв. – Минск: Наука и техника, 1975. – 136 с.
Магалинский И.В. Обработка черных и цветных металлов (раздел IV, 12.1) / И.В. Магалинский // Друцк. Друцк и Друцкая волость (княжество) в IX–XII вв. Летопись древних слоев. Князья Друцкие и их владения в XIII–XVIII вв. Ремесло, промыслы, торговля (по данным археологии, нумизматики, письменных источников). Памятники архитектуры и объекты туризма / Науч. ред. О.Н. Левко. – Минск: Белар. навука, 2014. – С. 363–374.
Коц А.Л., Магалинский И.В. Предварительные итоги археологических исследований на территории Нижнего замка города Полоцка в 2023–2024 годах // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Мінск: Белар. навука, 2025. – Вып. 35. – С. 207–214.
Petersen J. Vikingetidens smykker. – Stavanger.: Dreyers grafiske anstalt, 1928. – 222 p.
Ениосова Н.В. Литейные формы Гнёздова // Историческая археология. Традиции и перспективы (к 80-летию со дня рождения Даниила Антоновича Авдусина). – М., 1998. – С. 67–81.
Горюнова В.М. Новое в исследовании «Городка» на Ловати // Краткие сообщения Института Археологии. – М., 1974. – Вып. 139. – С. 74–80.
Хвощинская Н.В. Бронзолитейное производство Рюрикова городища в IX–X вв. // Труды Института истории материальной культуры. – СПб., 2007. – Т. XXIV : Северная Русь и народы Балтики. – С. 123–141.
Гуревич Ф.Д. Ювелиры древнего Новогрудка // Краткие сообщения Института археологии. – М., 1967. – Вып. 110. – С. 14–20.
Вынікі даследавання хімічнага складу вырабаў з каляровых металаў з ювелірнай майстэрні ХІІ ст. на тэрыторыі Запалоцкага пасада Полацка / І.У. Магалінскі, М.В. Бялькоў, А.У. Шабуня-Клячкоўская і інш. // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зб. навук. арт. ІІІ міжнар. навук.-практ. канф., Полацк, 14–15 крас. 2016 г. : у 2 ч. / Полацкі дзярж. ун-т ; пад агул. рэд.: Д.У. Дука, У.А. Лобача, А.І. Корсак. – Наваполацк: ПДУ, 2016. – Ч. 1. – С. 98–100.
Тарасенко В.Р., Штыхов Г.В. Отчёт о раскопках Полоцкого отряда белорусской археологической экспедиции в 1962 г. // ААНД ДНУ “Інстытут гісторыі” НАН Беларусі. – № 130.
Зайцева И.Е., Сарачева Т.Г. Ювелирное дело “Земли вятичей” во второй половине XI – XIII в. – М.: Индрик, 2011. – 404 с.
Магалінскі І.У. Хімічны склад вырабаў з каляровых металаў Х – ХІІІ стст. з тэрыторыі Паўночнай і Цэнтральнай Беларусі // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. A, Гуманитарные науки. – 2022. – № 1. – С. 2–7.
Гуревич Ф.Д. Древний Новогрудок (посад – окольный город). – Л.: Наука, 1981. – 160 с.
Рындина Н.В. Технология производства новгородских ювелиров X–XV вв. // Материалы и исследования по археологии СССР. – М., 1963. – № 117: Труды новгородской археологической экспедиции. Т. 3.– С. 200–247.
Дук Д.У. Полацк XVI–XVIII стагоддзяў: нарысы тапаграфіі, гісторыі матэрыяльнай культуры і арганізацыі жыццёвай прасторы насельніцтва беларускага горада. – Наваполацк: ПДУ, 2007. – 268 с.
Персов Н.Е., Сарачева Т.Г., Солдатенкова В.В. Археологические свидетельства обработки цветных и драгоценных металлов на тверском Затьмачье в эпоху Средневековья // Археология Подмосковья: Материалы науч. семинара. – М., 2011. – Вып. 7. – С. 155–167.
Персов Н.Е., Сарачева Т.Г., Солдатенкова В.В. Средневековые ювелирные комплексы бывшего Затьмацкого посада г. Твери (по материалам раскопок 2001–2006 гг.) // Археология Подмосковья: Материалы науч. семинара. – М., 2009. – Вып. 5. – С. 268–280.
Левко О.Н. Кордон – ключевой объект предгосударственной истории Белорусского Подвинья // Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі: Шумілінскі край: зб. навук. арт. / Нац, акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: В.В. Даніловіч [і інш.]; навук. рэд. В.М. Ляўко. – Мінск: Белар. навука, 2018. – С. 87–103.
Дернович С.Д. Материалы селища-1 археологического комплекса Кордон в контексте исследований 2016 г. // Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі: Шумілінскі край: зб. навук. арт. / Нац, акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: В.В. Даніловіч [і інш.]; навук. рэд. В.М. Ляўко. – Мінск: Белар. навука, 2018. – С. 127–147.
Магалинский И.В. Химический состав изделий из цветного металла Х–ХІ вв. из материалов исследований на территории археологического комплекса Кордон // Археология и история Пскова и Псковской земли: Ежегодник Семинара им. акад. В.В. Седова. – М., Псков: ИА РАН, 2021. – Вып. 36. Материалы 66-го заседания (2021 г.). – С. 300–310.
Most read articles by the same author(s)
- I. MAHALINSKI, V. YEMIALYANCHYK, A. KOTS, P. KENKO, PRELIMINARY RESULTS OF THE STUDY OF THE CEMETERY OF THE XI–XIII CENTURIES ON THE TERRITORY OF THE UPPER CASTLE OF POLOTSK, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF METALLIC RAW MATERIALS FOR JEWELRY PRODUCTION X – XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2023)
- I. MAHALINSKI, METHODS FOR STUDYING THE CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS OF THE X–XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTH AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2024)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS OF 10th-13th CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2022)
- А. KOTS, I. MAHALINSKI, P. KENKO, SIGNS OF DESTRUCTION OF STONE ARCHITECTURE IN THE TERRITORY OF THE UPPER CASTLE IN POLOTSK IN THE 11th – 13th CENTURIES, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, USAGE OF NATURAL SCIENCES METHODS FOR THE STUDY OF MEDIEVAL METAL-WORKING CRAFTS PRODUCTS ON THE TERRITORY OF BELARUS (HISTORIOGRAPHICAL REVIEW), Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2018)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF CHRISTIAN CULT OBJECTS MADE OF NON-FERROUS METALS OF THE X – XVIII CENTURIES FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2022)
- I. MAHALINSKI, TECHNOLOGY OF PRODUCTION OF PRODUCTS FROM NON-FERROUS METALS XIV–XVIII CENTURIES. FROM THE TERRITORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- I. MAHALINSKI, O. CHTEMPEL, THE USE OF METALLOGRAPHY FOR STUDYING THE TECHNOLOGY OF JEWELLERY PRODUCTION IN THE 10th-18th CENTURIES (BASED ON MATERIALS OF SEPARATE FINDINGS FROM ARCHAEOLOGICAL SITES OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS) , Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2020)
- I. MAHALINSKI, CHEMICAL COMPOSITION OF PRODUCTS MADE FROM NON-FERROUS METALS OF THE XIV – XVIII CENTURIES IN THE TERRIRORY OF NORTHERN AND CENTRAL BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2021)