УСПАМІНЫ АЛЬБРЭХТА СТАНІСЛАВА РАДЗІВІЛА ЯК КРЫНІЦА ПА ГІСТОРЫІ КЛІМАТУ УСХОДНЯЙ ЕЎРОПЫ ПЕРШАЙ ПАЛОВЫ XVII СТ.
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Анатацыя
У артыкуле разглядаюцца апісанні клімату Усходняй Еўропы першай паловы XVII ст., зробленыя канцлерам вялікім літоўскім Альбрэхтам Станіславам Радзівілам ва “Успамінах пра падзеі ў Польшчы”. Аўтар дадзенага помніка мемуарнай літаратуры засяродзіў сваю ўвагу на апавяданні пра надвор’е асобных зім і вясенніх сезонаў з моцнымі засухамі, частка з якіх ідэнтыфікуецца па нашэсцях саранчы. Вялікі пласт запісаў датычыцца экстрымальных кліматычных з’яў, дзе асабліва вылучаюцца звесткі пра моцныя вятры і зацяжныя дажджы з маланкамі. Пэўную метэаралагічную інфармацыю даюць запісы пра візіты караля Рэчы Паспалітай Уладзіслава IV у Вільню, падчас якіх Радзівіл апавядае і пра стан надвор’я. Характар запісаў, занатаваных ва Успамінах адлюстроўвае асаблівасці рэлігійнага светапогляду таго часу, калі кліматычныя з’явы ў большасці сваёй тлумачыліся праяўленнем волі Бога.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Гэты твор даступны па ліцэнзіі Creative Commons «Attribution» («Атрыбуцыя») 4.0 Сусветная.
Бібліяграфічныя спасылкі
Radziwiłł A.S. Pamiętnik o dziejach w Polsce. Т. 1, 1632–1636. – Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980. – 603 s.
Werchracki R. Klęski elementarne w Polsce w latach: 1587–1647. I. Zjawiska meteorologiczne, stan urodzajów i pomory bydła. – II. Mory // Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie. –1938. – R. XVIII, Z. 3. – S. 321–326.
Radziwiłł A.S. Pamiętnik o dziejach w Polsce. Т. 2, 1637–1646. – Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980. – 555 s.
Brázdil R., Dobrovolný P., Pfister C., Kleemann K., Chromá K., Szabó P., Olinski P. Weather and climate and their human impacts and responses during the Thirty Years’ War in Central Europe // Climate of the Past. – 2023. – Vol. 19, Iss. 9. – P. 1863–1890.
Stoffel M., Corona C., Ludlow F., Sigl M., Huhtamaa H., Garnier E., Helama S., Guillet S., Crampsie A., Kleemann K., Camenisch C., McConnell J., Gao C. Climatic, weather, and socio-economic conditions corresponding to the mid-17th-century eruption cluste // Climate of the Past. – 2022. – Vol. 18, Iss. 5. – P. 1083–1108.
Летопись Самовидца по новооткрытым спискам. С приложением трех малороссийских хроник: Хмельницкой, “Краткого описания Малороссии” и “Собрания Исторического” / под ред. О.И. Левицкого. – Киев: Тип. К. Н. Милевского, 1878. – 584 с.
Wijaczka J. The Impact of Climate Change on Witch Trials: Myth or Reality? The Example of Royal Prussia in the Sixteenth–Eighteenth Centuries // Kwartalnik Historyczny. – 2022. – Vol. CXXIX. – P. 5–27.
Radziwiłł A.S. Pamiętnik o dziejach w Polsce. Т. 3, 1647–1656. – Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980. – 645 s.
Namaczyńska S. Kronika klęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1648–1696. 1. Zjawiska meteorologiczne i pomory. – Lwów: Skł. gł. Kasa im. rektora J. Mianowskiego, Instytut Popierania Polskiej Twórczości Naukowej, 1937. – 234 s.
Воловик О.В. Нашествия саранчи на территории Восточной Европы XVIII в.: специфика восприятия, экономические и социокультурные последствия // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. – 2014. – № 6. – С. 19–25.
Рэкамендаваныя артыкулы аўтара (аўтараў)
- А. А. СУБОЦІН, АПІСАННЕ КЛІМАТЫЧНЫХ З’ЯЎ ДРУГОЙ ПАЛОВЫ XVII – XVIII СТ. У МАГІЛЁЎСКАЙ ХРОНІЦЫ Т.Р. СУРТЫ І ТРУБНІЦКІХ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 3 (2024)