ТРАДЫЦЫЙНАЯ ПАХАВАЛЬНАЯ АБРАДНАСЦЬ СТАРАВЕРАЎ ПАЎНОЧНА-ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ (НА АСНОВЕ МАТЭРЫЯЛАЎ ПАЛЯВЫХ ДАСЛЕДАВАННЯЎ ПАЧАТКУ ХХІ СТ.)
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Анатацыя
Артыкул прысвечаны характарыстыцы традыцыйнай пахавальнай абраднасці старавераў Паўночна-Заходняй Беларусі. Асновай для працы сталі матэрыялы сучасных палявых фальклорна-этнаграфічных даследаванняў, праведзеных у асяроддзі старавераў рэгіёна. Для даследавання таксама прыцягнуты і больш раннія матэрыялы і архіўныя крыніцы. У артыкуле выяўлена традыцыйная структура пахавальнага абраду, ахарактарызаваны яго асноўныя этапы і рытуальныя дзеянні, прасочана эвалюцыя пахавальнага абраду на працягу другой паловы ХХ – пачатку ХХІ ст. Прыходзім да высновы, што нават да сучаснага перыяду гэта частка народнай культуры старавераў захавала нямала архаічных рысаў. Як вынікае з аналізу матэрыялаў, на пахавальны абрад значны ўплыў аказвалі рэлігійныя прадпісанні і нормы старавераў, што прадвызначыла яго струткру і паўплывала на комплекс уяўленняў і рытуальных дзеянняў. Гэта асаблівасць характэрна і для сучаснага перыяда. Аналіз матэрыялаў таксама паказаў, што ў структуры пахавальнага абраду старавераў відавочна прасочваюцца ўласна рускія этнічныя традыцыі.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Гэты твор даступны па ліцэнзіі Creative Commons «Attribution» («Атрыбуцыя») 4.0 Сусветная.
Бібліяграфічныя спасылкі
Адамкович А. Фольклор старообрядцев Шарковщины (cоциолингвистический аспект): магист. работа; Вильн. пед. ун-т. – Вильнюс, 2008. – 321 с.
Анимеле Н. Быт белорусских крестьян // Этнографический сборник. – 1854. – Вып. ІІ. – С. 111–268.
Байбурин А.К. Ритуал в традиционной культуре. Структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов. – СПб.: Наука, 1993. – 240 с.
Глыбоччыны духоўнасці глыбіні: Народная духоўная культура Глыбоцкага раёна / аўт. кал.: В.С. Новак [і інш.]; пад агул. рэд. В.С. Новак. – Мінск: БЕЛТА, 2014. – 304 с.
Горбацкий А.А., Добжинская Т.В. Семейные похоронные обряды старообрядцев Витебщины в конце ХIX – первой половине ХХ вв. (по материалам историко-этнографических экспедиций) // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. А. Гуманитарные науки. – 2005. – № 1. – С. 52–54.
Минина Н.Е. Говор и материальная культура старообрядцев Витебщены (ареальный аспект) // Белорусское Поозерье: язык и духовная культура. – Минск, 2001. – С. 135 – 151.
Минина Н.Е. «Нам всем подобает умирать за единый язъ...»: (о взаимосвязи языка и обрядности в старообрядческом социуме) // Веснік Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М. Машэрава. – 2004. – № 4(34). – С. 56–60.
Овсейчик В.Е. Погребальная обрядность белорусского сельского населения Подвинья на современном этапе // Этнография. – 2021. – № 2(12). – С. 52–71.
Овсейчик В.Е. «Нечистые» покойники в представлениях населения белорусско-русского (Полоцко-Псковского и Витебско-Смоленского) пограничья // Studia mythologica Slavica. – 2022. – Vol. 25. – S. 141–163.
Паншина А. Старообрядцы // Витебский курьер. – №35 (322). – 23 августа. – 1996. – С. 6.
По заветам старины. Мифологические сказания, заговоры, поверья бытовая магия старообрядцев Литвы. Издание подготовил Ю.А. Новиков. – СПб.: Тропа Троянова, 2005. – 296 с.
Седакова О.А. Поэтика обряда: Погребальная обрядность восточных и южных славян. – М.: Индрик, 2004. – 320 с.
Толстая С.М. Семантические категории языка культуры: Очерки по славянской этнолингвистике. – М.: Книж. дом «ЛИБРОКОМ», 2010. – 368 с.
Хурсан Т.І. Стараабраднікі Беларусі: мінулае і сучаснасць. – Мінск: Белар. навука, 2020. – 175 с.
Рэкамендаваныя артыкулы аўтара (аўтараў)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, СТАРАВЕРЫ ЗАХОДНІХ БЕЛАРУСКІХ ЗЕМЛЯЎ У 1920 – 1930-я гг.: СПЕЦЫФІКА РАССЯЛЕННЯ І ДЫНАМІКА КОЛЬКАСЦІ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2022)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, ГІСТОРЫЯ ВЫВУЧЭННЯ НАРОДНАЙ КУЛЬТУРЫ БЕЛАРУСКАГА ПАДЗВІННЯ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2019)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, СТАРАВЕРЫ ПАЎДНЁВА-УСХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ: ГІСТАРЫЯГРАФІЯ І СУЧАСНЫ СТАН ДАСЛЕДАВАННЯЎ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2021)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, СТАРАВЕРСКІЯ АБШЧЫНЫ ВІЦЕБСКАЙ ВОБЛАСЦІ Ў 1945 – ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ 1950-х гг., Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2023)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, ТРАДЫЦЫЙНАЯ ПАХАВАЛЬНАЯ АБРАДНАСЦЬ БЕЛАРУСАЎ ПАДЗВІННЯ: РЭГІЯНАЛЬНЫЯ АСАБЛІВАСЦІ І ЛАКАЛЬНЫЯ ВАРЫЯНТЫ, Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 9 (2017)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, СТАРАВЕРСКІЯ АБШЧЫНЫ ВІЦЕБСКАЙ ВОБЛАСЦІ Ў ДРУГОЙ ПАЛОВЕ 1980-х – 2020-х гг., Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 3 (2024)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, ЭТНАЛАГІЧНАЕ ВЫВУЧЭННЕ ПАЎНОЧНАЙ БЕЛАРУСІ Ў СЯРЭДЗІНЕ 1940-Х – 1960-Я ГГ., Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 1 (2025)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, СТАРАВЕРСКІЯ АБШЧЫНЫ ПАЎНОЧНА-ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ Ў СЯРЭДЗІНЕ 1940-х – 1950-я гг., Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 2 (2023)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, РАДЗІННА-ХРЭСЬБІННАЯ АБРАДНАСЦЬ СТАРАВЕРАЎ ПАЎНОЧНА-ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ (ПА МАТЭРЫЯЛАХ ПАЛЯВЫХ ДАСЛЕДАВАННЯЎ ПАЧАТКУ ХХІ СТ.), Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 3 (2025)
- У. Я. АЎСЕЙЧЫК, «ПРЫВАТНАЯ» (ІНДЫВІДУАЛЬНАЯ) ПАМІНАЛЬНАЯ АБРАДНАСЦЬ БЕЛАРУСАЎ ПАДЗВІННЯ (ПА МАТЭРЫЯЛАХ КАНЦА ХХ – ПАЧАТКУ ХХІ СТАГОДДЗЯЎ), Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А. Гуманітарныя навукі: № 9 (2015)