THE AUTUMN DZIADY OF BELARUSIAN DVINA REGION: REGIONAL PECULIARITIES AND LOCAL VARIATIONS
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The article is devoted to the review of the regional peculiarities and local variations of the rite of the autumn Dziady of Belarusian Dvina region. The variation in the name of the rite, in its structure, in its time of implementation and in some rite elements are analized. We make a conclusion that the autumn Dziady acts as a rite that shows the peculiarities of the ethnic culture of Belarusian Dvina region population. In addition to that the rite in the borders of the region has a local variation that concerns its special rite actions and becomes apparent available/absent in the concret region of the definite structure parts of the rite.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Толстой, Н.И. Язык и народная культура. Очерки по славянской мифологии и этнолингвистике / Н.И. Толстой. – 2-е изд., испр. – М.: Индрик, 1995. – 512 с.
Путилов, Б.Н. Фольклор и народная культура / Б.Н. Путилов. – СПб.: Наука, 1994. – 238 с.
Васілевіч, У.А. Беларускія жалобныя абрады і галашэнні / У.А. Васілевіч // Пахаванні. Памінкі. Галашэнні; рэдкал. А.С. Фядосік (гал. рэд.) [і інш.]; уклад. тэкстаў, уступ. артыкул і камент. У.А. Васілевіча; артыкул, сістэматызацыя і камент. напеваў Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – С. 5 – 59.
Варфоломеева, Т.Б. О традиции похоронного причитания междуречья Дитвы и Пелясы / Т.Б. Варфоломеева // Балто-славянские этнокультурные и археологические древности. Погребальный обряд: тез. докл. – М.: Наука, 1985. – С. 23.
Варфаламеева, Т.Б. Пахавальныя галашэнні ў сучасных запісах. Тыпы напеваў і раёны іх пашырэння / Т.Б. Варфаламеева // Пахаванні. Памінкі. Галашэнні; рэдкал. А.С. Фядосік (гал. рэд.) [і інш.]; укладанне тэкстаў, уступ. артыкул і камент. У.А. Васілевіча; Артыкул, сістэматызацыя і камент. напеваў Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – С. 60 – 96.
Варфаламеева, Т. Сямейна-абрадавы цыкл / Т. Варфаламеева; // Беларусы / Т.Б. Варфаламеева [і інш.]; навук. рэд. А.І. Лакотка; Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы. – Мінск: Беларус. навука, 2008. – Т. 11: Музыка. – С. 41 – 88.
Мажэйка, З.Я. Песні беларускага Паазер’я / З.Я. Мажэйка. – Мінск: Навука і тэхніка, 1981. – 494 с.
Харитонова, В.И. Полесская традиция причитания на восточнославянском фоне / В.И. Харитонова // Славянский и балканский фольклор / Духовная культура Полесья на общеславянском фоне; отв. ред. Н.И. Толстой. – М.: Наука, 1986. – С. 55 – 62.
Лексічны атлас беларускіх народных гаворак: у 5 т. / АН Беларусі, Ін-т мовазнаўства імя Я. Коласа; пад рэд. Ю.Ф. Мацкевіча. – Мінск: Фонд фундам. дасл. Рэсп. Беларусь, М-ва архітэктуры і буд-ва Рэсп. Беларусь, 1996. – Т. 3: Чалавек; уклад. А.П. Груцо [і інш.]; навук. рэд. І.Я. Яшкін. – 115, [293] с.
Седакова, О.А. Материалы к описанию полесского погребального обряда / О.А. Седакова // Полесский этнолингвистический сборник. Материалы и исследования. – М.: Наука, 1983. – С. 246 – 262.
Свительская, В.Л. Опыт картографирования полесского погребального обряда / В.Л. Свительская // Славянский и балканский фольклор / Этнолингвистическое изучение Полесья. – М.: Индрик, 1995. – С. 188 – 208.
Митюкова, Е. Территориальные особенности полесского погребального обряда / Е. Митюкова // Моўна-культурная прастора Берасцейшчыны: зб. навук. арт.; М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь, Брэсц. дзярж. ун-т імя А.С. Пушкіна, каф. гісторыі беларус. мовы і дыялекталогіі; рэдкал.: М.М. Аляхновіч [і інш.]. – Брэст: Альтернатива, 2010. – С. 136 – 140.
Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / Т.Б. Варфаламеева [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 2001. – Т. 1: Магілёўскае Падняпроўе. – 797 с.
Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / Т.Б. Варфаламеева, А.М. Боганева, М.А. Козенка. – Мінск: Беларус. навука, 2004. – Т. 2: Віцебскае Падзвінне. – 910 с.
Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / В.І. Басько [і інш.]; аўт. ідэі Т.Б. Варфаламеева; агул. рэд. Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Выш. шк., 2006. – Т. 3: Гродзенскае Панямонне: у 2 кн. Кн. 1. – 608 с.
Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / В.І. Басько [і інш.]; ідэя і агул. рэдагаванне Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Выш. шк., 2008. – Т. 4: Брэсцкае Палессе: у 2 кн. Кн. 1. – 559 с.
Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / В.І. Басько [і інш.]; ідэя і агул. рэдагаванне Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Выш. шк., 2010. – Т: 5. Цэнтральная Беларусь: у 2 кн. Кн. 1. – 847 с.
Шарая, В.М. Лакальнае і рэгіянальнае ў традыцыйнай духоўнай культуры: асаблівасці метадалогіі даследавання / В.М. Шарая // Наука, образование и культура: состояние и перспективы инновационного развития: материалы междунар. науч.-практ. конф., г. Мозырь, 27 – 28 апр. 2008 г.: в 2 ч. – Мозырь: УО МГПУ им. И.П. Шамякина, 2008. – Ч. 2. – С. 310 – 312.
Маркарян, Э.С. Узловые проблемы теории культурной традиции / Э.С. Маркарян // Советская этнография. – 1981. – № 2. – С. 78 – 96.
Straczuk, J. Cmentarz i stόł. Pogranicze prawosławno-katolickie w Polsce i na Białorusi / J. Straczuk. – Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2006. – 275 s.
Аўсейчык, У.Я. Абрад Стаўроўскія Дзяды на Докшыччыне / У.Я. Аўсейчык // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў: зб. навук. прац міжнар. навук.-практ. канф., Полацк, 21 – 23 красав. 2011 г.: у 2 ч. Ч. 2; пад агульн. рэд. Д.У. Дука, У.А. Лобача. – Наваполацк: ПДУ, 2011. – С. 111 – 123.
Анимеле, Н. Быт белорусских крестьян / Н. Анимеле // Этнографический сборник. – 1854. – Вып. ІІ. – С. 111 – 268.
Байбурин, А.К. Ритуал в традиционной культуре: Структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов / А.К. Байбурин. – СПб.: Наука, 1993. – 240 с.
Шарая, О.Н. Ценностно-нормативная природа почитания предков / О.Н. Шарая. – Мінск: Тэхналогія, 2002. – 249 с.
Ліс, А.С. Восеньская каляндарная лірыка, яе тыпалогія і паэтыка / А.С. Ліс // Каляндарна-абрадавая паэзія / А.С. Ліс, А.І. Гурскі, В.М. Шарая, У.М. Савіцкі; навук. рэд. А.С. Фядосік. – Мінск: Беларус. навука, 2001. – С. 464 – 510.
Charytoniuk, G. Biłoruski obrzęd dziadów w literaturze przedmiotu i w pamięci mieszkańców wsi // Pogranicza Białorusi w perspektywie interdyscyplinarnej / Red. E. Smułkowa, A. Engelking. – Warszawa: DiG, 2007. – S. 439 – 459.
Верещагина, А.В. Праздники и таинства в жизни христиан Беларуси / А.В. Верещагина. – Минск: Беларус. навука, 2009. – 232 с.
О поминовении усопших по уставу православной церкви [Электронный ресурс] // «Око церковное» – литургическая библиотека.
Дмитриев, М.А. Собрание песен, сказок, обрядов и обычаев крестьян Северо-Западного края / М.А. Дмитриев. – Вильно: Печатня А.Г. Сыркина, 1869. – 264 с.
Шейн, П.В. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северо-Западного края / П.В. Шейн. – СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1890. – Т. І. Ч. ІІ: Бытовая и семейная жизнь белорусов в обрядах и песнях. – XXXIV, 712 [4] с.
Листова, Т.А. Региональная специфика обрядовой культуры (на примере семейных обрядов) / Т.А. Листова // Белорусско-русское пограничье. Этнологическое исследование; отв. ред. Р.А. Григорьева, М.Ю. Мартынова. – М.: РУДН, 2005. – С. 235 – 348.
Шейн, П.В. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северо-Западного края / П.В. Шейн. – СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1902. – Т. ІІІ. – 596 с.
Tautosaka 2006 m. liepos mėnesį prie Neris ištakų surinkta Lietuvos ir Baltarusijos mokslininkų grupės, vadovaujamos Vykinto Vaitkevičiaus // Рукапісны фонд літоўскага фальклору Інстытута літоўскай літаратуры і фальклору. – Спр. 7647.
Пщелко, А.Р. Деды. Этнографический очерк из жизни Лепельских белорусов / А.Р. Пщелко. – Витебск: Губернская Типо-Литография, 1898. – 23 с.
Толстая, С.М. Деды в полесском народном календаре / С.М. Толстая // Балто-славянские этнокультурные и археологические древности. Погребальный обряд: тез. докл. – М.: Наука, 1985. – С. 81 – 83.
Агапкина, Т.А. Очерки весенней обрядности Полесья / Т.А. Агапкина // Славянский и балканский фольклор / Этнолингвистическое изучение Полесья. – М.: Индрик, 1995. – С. 21 – 107.
Никифоровский, Н.Я. Простонародные приметы и поверья, суеверные обряды и обычаи... Витебской Белоруссии / Н.Я. Никифоровский. – Витебск: Губернская Типо-Литография, 1897. – 307 с.
Крачковский, Ю.Ф. Быт западнорусского селянина / Ю.Ф. Крачковский. – М.: Изд. Имп. О-ва истории древностей России при Моск. ун-те, 1874. – 212 с.
Пагашчанін. Крывічанскія дзяды / Пагашчанін // Крывіч. – ліпень 1926 – сакавік 1927. – № 12. – С. 66 – 69.
Лозка, А.Ю. Беларускі народны каляндар / А.Ю. Лозка. – 2-е выд., перапрац. і дап. – Мінск: Полымя, 2002. – 240 с.
Сысоў, У.М. З крыніц спрадвечных / У.М. Сысоў. – Мінск: Выш. шк., 1997. – 415 с.
Никифоровский, Н.Я. Очерки простонародного житья-бытья в Витебской Белоруссии и описание предметов обиходности / Н.Я. Никифоровский. – Витебск: Губернская Типография, 1895. – VIII, 548, CLIV с.
Троицкий, А. Уклад / А. Троицкий // Литовские епархиальные ведомости. – 27 июля 1875. – № 30. – С. 69 – 70.
Богданович, А.Е. Пережитки древняго миросозерцания у белорусов. Этнографический очерк / А.Е. Богданович. – Гродно: Губернская типография, 1895. – ІІІ, 186 с.
Шейн, П.В. Белорусские народные песни / П.В. Шейн. – СПб.: Тип. П. Майкова, 1874. – 548 с.
Tyszkiewicz, E. Opisanie powiatu Borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim. Z dodatkiem wiadomości: o obyczajach, śpiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach i t.d. / E. Tyszkiewicz. − Wilno: Drukarnia Ant. Mar-cinowskiego, 1847. − 489, IV s.
Пшонка, Т.М. Асаблівасці выкарыстоўвання традыцыйнай ежы ў святах народнага календара Лепельшчыны / Т.М. Пшонка // Народная культура Віцебшчыны: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі «Працэсы мадэрнізацыі народнай культуры і вопыт устаноў культуры і адукацыі Віцебшчыны па захаванню традыцый», 26 – 27 мая 2005 г.: [прысвеч. 160-годдзю М. Нікіфароўскага] / рэдкал. Л. Вакар [і інш.]. – Віцебск: УА «ВДУ» імя П.М. Машэрава, 2007. – С. 219 – 224.
Дулебо, А.И. Современный общественный и семейный быт белорусских колхозников: дис. ... канд. ист. наук / А.И. Дулебо. – Минск, 1966. – 367 л.
Полацкі этнаграфічны зборнік / уклад., прадм. і паказ. У.А. Лобача. – Наваполацк: ПДУ, 2011. – Вып. 2: Народная проза беларусаў Падзвіння: у 2 ч. Ч. 2. – 368 с.
Шамбурова, Н. Адметнасці народнай кухні Чашніцкага раёна і яе сувязь з календаром народных святаў / Н. Шамбурова // Народная культура Віцебшчыны: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі «Працэсы мадэрнізацыі народнай культуры і вопыт устаноў культуры і адукацыі Віцебшчыны па захаванню традыцый», 26 – 27 мая 2005 г.: [прысвеч. 160-годдзю М. Нікіфароўскага] / рэдкал. Л. Вакар [і інш.]. – Віцебск: УА «ВДУ» імя П.М. Машэрава, 2007. – С. 233 – 236.
Зінкевіч, Э. Адметнасці народнай кухні Браслаўшчыны і яе сувязь з календаром свят / Э. Зінкевіч // Народная культура Віцебшчыны: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі «Працэсы мадэрнізацыі народнай культуры і вопыт устаноў культуры і адукацыі Віцебшчыны па захаванню традыцый», 26 – 27 мая 2005 г.: [прысвеч. 160-годдзю М. Нікіфароўскага]; рэдкал. Л. Вакар [і інш.]. – Віцебск: УА «ВДУ» імя П.М. Машэрава, 2007. – С. 79 – 85.
Аўсейчык, У.Я. Абрад Дзяды на Лепельшчыне (па матэрыялах сучасных палявых даследаванняў) / У.Я. Аўсейчык // Лепельскія чытанні: матэрыялы ІV навук-практ. канф. (Лепель, 17 – 18 верас. 2010 г.); рэдкал.: Я.А. Грэбень; А.У. Стэльмах. – Мінск: Медысонт, 2011. – С. 176 – 182.
Пахаванні. Памінкі. Галашэнні / рэдкал. А.С. Фядосік (гал. рэд.) [і інш.]; укладанне тэкстаў, уступ. артыкул і камент. У.А. Васілевіча; Артыкул, сістэматызацыя і камент. напеваў Т.Б. Варфаламеевай. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – 615 с.
Толстой, Н.И. Переворачивание предметов в славянском погребальном обряде / Н.И. Толстой // Исследования в области балто-славянской духовной культуры (Погребальный обряд). – М.: Наука, 1990. – С. 119 – 128.
Лобач, У.А. Уяўленні аб прасторы і часе ў традыцыйным светапоглядзе беларусаў (па этнаграфічных і фальклорных матэрыялах ХІХ – пач. ХХ ст.): дыс. ... канд. гіст. навук: 07.00.07 / У.А. Лобач. – Мінск, 2003. – 116 л.
Most read articles by the same author(s)
- U. AUSEICHYK, THE HISTORY OF STUDYING THE OLD BELIEVERS OF NORTHERN BELARUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2020)
- U. AUSEICHYK, THE HISTORY OF THE STUDY OF THE BYELORUSSIAN PADZVINNE FOLK CULTURE, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2019)
- U. AUSEICHYK, OLD BELIEVERS OF SOUTHEASTERN BELARUS: HISTORIOGRAPHY AND CURRENT RESEARCH STATUS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2021)
- U. AUSEICHYK, OLD BELIEVER COMMUNITIES OF THE VITEBSK REGION IN 1945 – FIRST HALF OF 1950S, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2023)
- U. AUSEICHYK, TRADITIONAL FUNERAL RITES OF THE BELARUSIANS OF DVINA REGION: REGIONAL PARTICULARITIES AND LOCAL VARIATIONS, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2017)
- U. AUSEICHYK, ETHNOLOGICAL STUDY OF NORTHERN BELARUS IN THE MID-1940s – 1960s, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 1 (2025)
- U. AUSEICHYK, OLD BELIEVER COMMUNITIES OF VITEBSK REGION IN THE SECOND HALF OF 1980S – 2020S, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 3 (2024)
- U. AUSEICHYK, OLD BELIEVER COMMUNITIES IN NORTH-WESTERN BELARUS IN THE MID-1940s TO THE 1950s, Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 2 (2023)
- U. AUSEICHYK, MATERNITY AND CHRISTENING RITUALS OF THE OLD BELIEVERS OF NORTH-WESTERN BELARUS (BASED ON THE MATERIALS OF FIELD RESEARCH OF THE BEGINNING OF THE XXI CENTURY), Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 3 (2025)
- U. AUSEICHYK, «PRIVATE» (INDIVIDUAL) FUNERAL CEREMONIAL RITES OF BELARUSIANS OF DVINA REGION (ON THE MATERIALS OF THE END OF 20TH – BEGINNING OF THE 21ST CENTURIES), Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities: No. 9 (2015)